Jan-Frans Willemsschool | Boechout

Klein, klein kleutertje, wat doe je in mijn school?

Jan-Frans Willems (1793-1846) staat vooral bekend als ‘vader’ van de Vlaamse Beweging. Zo is het Willemsfonds bijvoorbeeld naar hem vernoemd. Veel minder bekend is dat hij in 1848 (postuum) als eerste het volksliedje ‘Klein, klein kleuterken’ publiceerde. Onlangs heeft zijn geboortegemeente Boechout naast de bestaande Jan-Frans Willemsschool een nieuwe kleuterschool opgetrokken. En die draagt eveneens zijn naam.

De polyvalente zaal.

De bestaande kleuterschool was nog niet oud, maar vertoonde diverse bouwkundige gebreken. De juridische procedures hierover sleepten jarenlang aan. “Intussen was duidelijk geworden dat het slopen van de school en het bouwen van een nieuw volume niet meer zou kosten dan het renoveren van het bestaande gebouw”, blikt burgemeester Koen T’Sijen terug. “We vonden begrip bij de subsidiërende Vlaamse overheidsinstelling en konden gebruikmaken van de speciale procedure voor hoogdringende werken. We besloten er zelf ook extra in te investeren, om tevens lokalen te creëren voor de Stedelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans (SAMWD). En een polyvalente zaal met podium. Onder het podium lieten we een vertelhoek inrichten. En in één moeite maakten we ook ruimte voor een slaapklasje.” Als kers op de kaart biedt het nieuwe complex plaats aan een kookklasje. Tot slot fungeert een betonnen amfitheater in de tuin als buitenklasje.

Het kookklasje. Misschien zet de opvolger van Jeroen Meus hier zijn eerste stappen?

Lovende kritieken
De opening van de nieuwe school vond eind vorig schooljaar plaats. T’Sijen, die als voltijds burgemeester twee jaar lang nagenoeg alle wekelijkse werfvergaderingen bijwoonde, hoorde niets dan lovende opmerkingen, zowel vanwege de gebruikers als van de ouders en andere bezoekers. “Ze waren vooral onder de indruk van de omvang van de klassen en de ruime daglichtinval – met dank aan de koepels en de grote ramen. Tussen de sloop van de oude school en de ingebruikname van de nieuwe was het wel krap leven en werken. In de tussentijd deelden de kinderen en de leerkrachten van de basisschool hun gebouw met de kleuters. Heel die tijd moesten ze het met slechts één refter stellen. Zolang de werken duurden, stonden de leraars van de verschillende religieuze overtuigingen hun afzonderlijke godsdienstklasjes af.”

Illustrator Tom Schoonooghe, zelf papa van een van de kleuters, maakte de grote tekeningen die de ramen versieren. Deze tekeningen zijn meer dan illustraties. Ze moeten ook duidelijk maken dat het raam massief is en voorkomen dat hyperactieve kinderen er in hun geestdrift tegenaanlopen.

Allure van historische kloosterschool
De selectie van de architectenkantoren was het resultaat van een architectuurwedstrijd, maar die van de algemeen aannemer verliep via een traditionele openbare aanbesteding. “Wij hadden al veel ervaring met de realisatie van scholen en andere openbare gebouwen”, vertelt Aiko Duhamel, gedelegeerd bestuurder bij Bouwbedrijf Floré, dat instond voor de volledige afwerking, inclusief speciale technieken.

“Omdat de aanpalende lagere school tijdens de werken gewoon in gebruik bleef, moesten we de werken faseren”, legt Duhamel uit. “Bovendien moesten we het dak van de sporthal renoveren. Daarom hebben we zoveel mogelijk taken uitgevoerd tijdens de schoolvakanties. De veiligheid van de spelende kinderen op de aan de bouwplaats grenzende speelplaats stond altijd voorop. We hadden wel kijkgaten aangebracht in de werfomheining, zodat nieuwsgierige kinderen onze werkzaamheden konden volgen.”

De architecten zochten en vonden inspiratie bij historische schoolgebouwen. De nieuwe school weerspiegelt het traditionele patroon van historische kloosterscholen, gegroepeerd rondom een koorgang. Hierdoor kwamen twee afgebakende open ruimtes tot stand, die dienstdoen als speelpleinen.

Het zicht op de windmolen bleef maximaal behouden.

Daar bij die molen
De school bevindt zich in het centrum van de gemeente, niet ver van de kerk. Maar het beeldbepalende element in de omgeving is toch de stenen windmolen uit het einde van de achttiende eeuw. De architecten trachtten vanuit elke nieuwe klas een visuele relatie met de molen tot stand te brengen

Een gedraaid sheddak creëert een genereuze binnenspeelplaats – een polyvalente ruimte die eveneens buiten de schooluren kan worden gebruikt. Het brengt tevens uniformiteit in de architectuur en bindt het geheel.

Alle kleuterklassen bevinden zich op de begane grond. Ze beschikken stuk voor stuk over een eigen buitenruimte. De Stedelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans is ondergebracht in een afzonderlijke vleugel voor de kleuterschool. Ze telt drie niveaus.

“De ontwerpers kozen materialen die geschikt zijn voor veelvuldig gebruik en die tegen een stootje kunnen, zoals prefabbetonpanelen en betonstenen”, zegt Duhamel. “Die blijven binnen onbepleisterd. Het beige, grijzige uitzicht van de wanden wordt getemperd door kleurrijke vloeren. Buiten zorgen de rozige kleur van het beton en het opvallende bloemenmotief voor verzachting.”

Denkwerk
“Het ophangsysteem voor de gevel vergde wel wat denkwerk. Aanvankelijk was het was het de bedoeling om de gevelpanelen mee in te storten tijdens het optrekken van de ruwbouw. Maar de productie- en levertermijnen van die panelen liepen nogal op. Daarom werkten we een andere verankeringsmethode uit, zodat we voor de binnenafwerking niet afhankelijk waren van de levering van de betonpanelen”, aldus de aannemer.   

Tekst Koen Mortelmans     |    Beeld Floré
Uitgelichte afbeelding: 
De nieuwe Boechoutse kleuterschool biedt plaats aan circa tweehonderd kindjes.


Participanten aan het woord

Concept-A – Binnenschrijnwerk en raamomkastingen

De binnendeuren en alle raamomkastingen van de nieuwe kleuterschool zijn geplaatst door Concept-A uit Wilrijk. In sommige raamomkastingen zijn zitbanken voor de kleuters geïntegreerd. Het fraaie binnenschrijnwerk bepaalt dan ook voor een belangrijk deel het uitzicht van het interieur.

“Om dit binnenschrijnwerk esthetisch naar de wens van de architecten uit te voeren en het te laten voldoen aan de geldende brandattesten, gebruikten we rubberwood en met HPL beklede berkenmultiplex. De deuren van de Stedelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans (SAMWD) beschikken over een akoestische isolatie van 38 dB”, vertelt zaakvoerder Jeroen Verhulst. “De meeste deuren in de school en de academie zijn met het oog op toegangscontrole uitgerust met badgelezers.”

Concept-A, dat zich behalve op binnenschrijnwerk ook toelegt op totaalrenovaties, was in Boechout niet aan zijn proefstuk toe. Zo plaatste het in het recente verleden ook al het binnenschrijnwerk in het nieuwe Havenhuis en de gerenoveerde Elisabethzaal in Antwerpen, en in de Nationale Bank in Brussel. “Vandaag zijn we eveneens aan het werk in het sociale wooncomplex Neerland in Wilrijk, waar we in opdracht van Woonhaven vierhonderd binnendeuren installeren. Ook in onder andere het Studiecentrum voor Kernenergie in Mol plaatsen we nieuwe binnendeuren.”


TECHNISCHE FICHE

Bouwheer Gemeente Boechout
Architect: TV Staut – Perifeer (Boechout)
Hoofdaannemer Bouwbedrijf Floré (Melse, Beveren-Waas)