Morgen in onze dijken en bermen: de bever

Knaagdieren, met bevers voorop, vormen een bedreiging voor de stabiliteit van onze dijken. Kunststof blijkt niet hard genoeg te zijn om een barrière te vormen tegen bevers, staal wel. Daarop ontwikkelde het Italiaanse Maccaferri MacMat R®, een stalen zeskant vlechtwerk met daarrond een 3D-structuur in kunststof. 


MacMat R® is een geocomposiet bestaande uit een stalen net met daarrond een 3D-structuur van monofilamenten om een laagje grond vast te houden en erosie te voorkomen. 

Knaagdieren en dijken
Door de verbetering van de waterkwaliteit aarden knaagdieren steeds beter aan de waterkant waar ze gangen graven om nesten te bouwen. De natuur eist steeds verder haar terechte plaats op maar dat leidt soms tot conflicten met de mens. Ratten (800 gr) worden beschouwd als gevaarlijk vanwege hun graafwerken en het overbrengen van ziektekiemen en worden koelbloedig verdelgd met vallen en gif. Nabij de Maeslandtkering werd Texions’ E’Grid 3030 gebruikt, onder de teelaarde en grasmat, om te voorkomen dat konijnen (strikt genomen geen knaagdieren, ca. 2 kg) de dijken zouden verzwakken. Een kunststof geogrid met vaste knooppunten voldoet hier uitstekend, de konijnen knagen er niet doorheen en blijven weg. Alvorens de inbouwwerken uit te voeren werd de aanwezige populatie konijnen met afgerichte fretten uit hun holenstelsels verjaagd en een overlevingskans geboden. Nijntje heeft immers een grote aaibaarheidsfactor. Van een ander kaliber is de bever (25-35 kg).

Productinformatie
Bevers veroorzaken vraat- en waterschade aan landbouwgewassen. Op één nacht wordt een boom geveld door middel van vlijmscherpe tanden die bekleed zijn met een hard glazuur.

Bevers, een verrijking in natuurgebieden
Bevers zorgen voor een extra dynamiek in het gebied en meer structuur in de waterloop waar tal van dieren en planten van kunnen genieten. Bevers horen bij onze inheemse natuur en typisch landschap. Toch kan hun aanwezigheid een uitdaging vormen. Door de bouw van 2 m hoge dammen en burchten in waterlopen, wordt de waterafvoer gehinderd. Maar niet altijd worden de infrastructuurwerken van bevers als negatief ervaren. Op bepaalde plaatsen is een vertraging van een piekafvoer gunstig voor de lagergelegen gebieden. De beverdammen in het bekken van de Demer dragen ertoe bij dat de stad Diest niet overstroomt. Bevers veroorzaken vraat- en waterschade aan landbouwgewassen. Het bedreigen van de stabiliteit van dijken en taluds is zeker het grootste gevaar.

Productinformatie
Plaatsen van MacMat R® gebeurt door eenvoudig uitrollen op het talud en vastzetten met een verankering. Een goed contact van de 3D structuur met de grond is noodzakelijk om de begroeiing te waarborgen.

Het ISPRA-experiment
Proeven uitgevoerd aan de University of Vienna toonden aan dat kunststof niet hard genoeg is om een barrière tegen bevers te vormen, maar dat staal wél een oplossing biedt. Daarop werd door Maccaferri het product MacMat R® ontwikkeld. MacMat R® bestaat uit een stalen zeskant vlechtwerk met daarrond een 3D-structuur in kunststof om een laagje grond vast te houden en het talud tegen erosie te beschermen. Het nieuwe product werd door ISPRA (National Institute for the Research of Environmental Protection) in Rovigo (Italië) geplaatst over een afstand van 1,1 km tegen de dijken aan van een waterloop, bewoond door bevers. Vooraf werden de bevers voorzien van een halsband met gps-tracking om hun verplaatsingen te observeren voor en na het installeren van het stalen net. Het besluit was even eenvoudig als duidelijk: de bevers verhuisden allen naar een verder gelegen meander in de rivier waar zij geen gevaar voor de dijken betekenen. Tien jaar na de toepassing functioneert het net nog steeds en is er geen schade aan de dijken. Dankzij de speciale coating tegen corrosie is de staaldraad nog steeds als nieuw, de voorziene levensduur is 120 jaar.

Productinformatie
De ingenieuze dammen van de bever beperken de waterafvoer. Dit wordt niet steeds als negatief ervaren. Op bepaalde plaatsen is een vertraging van een piekafvoer gunstig voor de lagergelegen gebieden.

Referenties
Sinds het ISPRA-experiment zijn heel wat dijken beschermd tegen bevers door MacMat R® o.a. langs de Donau met projecten van 300 000 m2. Ter voorkoming van ondergraving van spoorwegentaluds (de zogenaamde ‘Dammkörper’) gebruikt de Deutsche Bundesbahn (DB) systematisch het typische stalen net. Steven De Maesschalck van Texion benadrukt dat MacMat R® de bouwheer een unieke oplossing biedt met respect voor de natuur.

Productinformatie
Het zijn vooral de afmetingen van de holen, gangen en legers die bedreigend zijn. Deze zullen de stabiliteit van de dijken in gevaar brengen en het gevreesde piping-effect initiëren. 

Tekst en beeld | Texion
Uitgelichte foto: 
Bevers rukken op vanuit Zuidoost-Europa naar onze streken. Zij waren hier thuis en nemen opnieuw hun terechte plaats in.