De Pen | Peggy Totté, projectleider collectief bouwen en wonen, Architectuurwijzer

Verdichting als nieuw knelpunt

Sinds de goedkeuring van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) in 1997, streven we naar kwalitatieve verdichting van wonen in onze steden en dorpskernen. Mijn voorgangers in deze rubriek hebben deze strategie al meermaals aangehaald. We proberen oude patronen – verkavelingen,  linten en verspreide bebouwing – te doorbreken en voluit voor klassieke én nieuwe woonvormen in de kernen te gaan. Twintig jaar na het RSV hebben de bouwbedrijven en projectontwikkelaars deze opportuniteit goed begrepen, net zoals de grote en kleine grondeigenaars. De verdichtingsstrategie blijkt ook een interessante investering te zijn, en laat dat nu net het nieuwe knelpunt van de ruimtelijke ordening in Vlaanderen zijn.
 Peggy Totté, projectleider collectief bouwen en wonen, Architectuurwijzer

Vandaag lijkt de verdichting niet meer te stuiten. Sommige mensen beschouwen het als een basisrecht om appartementen te bouwen op hun eigen grond (want vele anderen deden het hen al voor). Vanuit het standpunt dat je huis je pensioen is, kan iedereen deze ambitie wel begrijpen. Maar helaas vaart onze ruimte er niet wel bij als elke bouwgrond voortaan wordt herschapen tot een projectgrond voor appartementen. We moeten selectief omgaan met de verdichting van onze kernen. En vooral: we moeten nauwlettend toekijken op de ruimtelijke kwaliteit van deze projecten. Nieuwe appartementen betekenen te vaak een aanslag op de identiteit van stad of dorp, op privacy en leefkwaliteit van de buren en/of bieden zelfs geen woonkwaliteit voor eigen bewoners. Het draait enkel om de financiële meerwaarde voor de grondeigenaar en/of de projectontwikkelaar.

Daarom pleit ik ervoor om de onderhandeling tussen een ‘zachte’ ruimtelijke kwaliteit (met respect voor de aarde) en een ‘harde’ economische realiteit (met zoveel mogelijk financiële winst) op een gelijk niveau te voeren. Verdichting is perfect mogelijk op goed bereikbare locaties, inclusief kwalitatieve buitenruimte voor elke bewoner, voldoende groen op elk perceel en een aangename publieke ruimte. Zo krijgt de ruimtelijke beleving de aandacht die ze verdient en is er mogelijkheid tot sociale contacten tussen de bewoners. Op die manier zal verdichting financieel rendabel blijven en kunnen we meer Vlamingen overtuigen om hun grote woning in te ruilen voor een fijn appartement, vlak bij voorzieningen en openbaarvervoersknopen. Laat verdichting dus meer zijn dan vastgoedspeculatie. Laat ons inzetten op de ruimtelijke kwaliteit!

De pen wordt doorgegeven aan Edith Wouters, artistiek coördinator bij AR-TUR, centrum voor architectuur, stedelijkheid en landschap in de Kempen.