Vesalius Leuven | Unieke functiemix in centrum van bruisende studentenstad

Op donderdag 20 oktober konden meer dan 125 nieuwsgierigen uitgebreid kennismaken met de vele troeven die het prestigieuze Vesalius-project Leuven te bieden heeft. Met onder meer zestig studentenkamers en 68 diverse appartementen, een universitair auditorium, twee filmzalen, een resem kantoor- en winkelruimtes en een ruime inkomhal met foyer vormt deze gemengde binnenstedelijke realisatie een absolute meerwaarde voor de bruisende studentenstad die haar omringt.

Een grootschalig totaalproject met een mix van nieuwbouw en restauratie in het centrum van een eeuwenoude, maar springlevende stad als Leuven is zeker geen alledaagse kost. Er was dan ook veel interesse voor het langverwachte projectbezoek dat ontwikkelaars Immobel en ION en aannemer Houben op poten hadden gezet in samenwerking met het magazine Bouwen aan Vlaanderen. Meer dan 125 aanwezigen kregen de state of the art ontwikkeling in primeur voorgesteld via toegespitste presentaties van Kristof Vanfleteren (ION), John Eyers (Jaspers-Eyers Architects) en Karel Luyckx (Houben). Ook schepen van Ruimtelijke Ordening Carl Devlies deed zijn spreekwoordelijke duit in het zakje. Nadien kon iedereen het Vesalius-complex met eigen ogen ontdekken op een drie kwartier durende rondgang, die beklonken werd met een receptie in de ruime foyer.

vesalius-301j

Doordachte mix
Het Vesalius-project bevindt zich op het knooppunt van de Vesaliusstraat, de Tiensestraat en de Brabanconnestraat – vlak naast de gebouwen van Groep T, de internationaal gereputeerde hogeschool voor ingenieursopleidingen. Op een boogscheut van de educatieve faciliteiten van de KU Leuven, de historische stadskern en het epicentrum van de Leuvense horeca voorziet het complex in een doordachte mix van wonen, winkelen en werken. Onder het maaiveld biedt het bovendien plaats aan een imposant cirkelvormig auditorium met een capaciteit van maar liefst 750 personen, twee filmzalen, een cinemacafé en een ruime parking met 174 plaatsen. Gezellige binnenpleinen maken het plaatje compleet. Al bij al bestrijkt Vesalius een oppervlakte van liefst 30.000 m², verdeeld over zes bouwblokken die gegroepeerd zijn rondom publiek toegankelijke buitenruimtes. “Het heeft anderhalf jaar geduurd vooraleer het concept volledig op punt stond”, lichtte Kristof Vanfleteren toe. “Gezien de omvang en de ligging van de site speelden er heel wat randvoorwaarden en was het aantal stakeholders erg groot. We mogen dus gerust spreken van een complex, maar uiterst boeiend project.”

Vesalius Leuven

Dynamiek als codewoord
Het geheel is gerealiseerd naar een ontwerp van Jaspers-Eyers Architects. De voornaamste uitdaging bestond erin de gesloten, onaantrekkelijke site om te zetten in kwalitatieve architectuur die aantrekt in plaats van afstoot, vertelde John Eyers: “Dynamiek was het voornaamste codewoord. Groep T fungeerde hierbij als referentiepunt, vanuit een yin-yangoptiek. Waar de beleving binnen het aanpalende Groep T-gebouw zich centreert rond het heldere atrium, is het in het Vesalius-complex het donkerkleurige buitenatrium dat als spil fungeert. Ook het doorwaadbare karakter van het geheel en de integratie van publieke functies (cinema, kleinhandel, horeca …) creëeren dynamiek. Een derde element is de gevelbekleding, die niet uit monochroom metselwerk bestaat, maar uit vlakke, keramische platen in drie zandkleurige tinten. De speelse en luchtige façades zorgen er samen met het kwalitatieve binnengebied voor dat er geen sprake is van ‘achtergevels’. Het complex is bovendien doordacht geïntegreerd in de Leuvense binnenstad. De assen van het project zijn geënt op de nabijgelegen historische gebouwen. Het contrast tussen de meerkleurige Vesalius-gevel en het uniforme karakter van de aanpalende structuren maakt dat de omringende volumes beter tot hun recht komen. De site staat dus niet op zichzelf, maar betrekt heel de omgeving bij het project.” ›

Bouwkundig huzarenstukje
Vesalius omvatte zowel nieuwbouw als restauratie. Enkele 17e- en 18e-eeuwse gevels langs de Tiensestraat moesten in ere hersteld worden, om ze vervolgens naadloos te integreren in de ontwikkeling. Dit en enkele andere aspecten maakten van het project een bouwkundig hoogstandje. “Detaillistische architectuur met zeer strikte toleranties, een twaalf meter diepe beschoeiing vlak achter de bewaarde historische gevels, 60.000 m³ grondverzet in een zeer natte periode, voorgespannen I-liggers met een lengte van 30 meter door het smalle Leuvense centrum manoeuvreren, verschillende gevels met een specifieke maatvoering realiseren, de drukke omgeving met enorm veel trafiek managen, weinig tot geen stockageruimte op de werf, het ingewikkelde stabiliteitsvraagstuk …: de uitdagingen waren legio”, aldus Karel Luyckx, technisch directeur bij Houben. “Daarenboven was de uitvoeringstermijn bijzonder kort – de werken hebben al bij al slechts 24 maanden in beslag genomen. We hebben ‘just in time’ tot een hoger niveau verheven op deze werf. De combinatie van de vooruitstrevende architectuur, de krappe timing en de logistieke moeilijkheden maakt dat Vesalius zonder twijfel een van onze meest complexe projecten ooit is.”

Buitengewoon geslaagd
Zowel het ontwerp- als het uitvoeringsproces hadden de nodige voeten in de aarde, maar het finale resultaat mag er zeker wezen. Een buurt die jarenlang gemeden werd, is voortaan een heuse place to be. “Het is een buitengewoon geslaagd project”, vindt ook schepen van Ruimtelijke Ordening Carl Devlies, “Leuven is een absolute voorloper op het vlak van stadsontwikkeling. Het Vesalius-project past perfect binnen onze filosofie. De revitalisering van het zuidoostelijk gedeelte van de stad is definitief ingezet, en de breuk in het stadsweefsel tussen ‘Beneden Tiense’ en ‘Boven Tiense’ is eindelijk hersteld. Onze stad zal er wel bij varen.”

Tekst | Tim Janssens Beeld | Houben

Technische Fiche
Bouwheren
Immobel (Brussel) en ION (Waregem)
Architect Jaspers-Eyers Architects (Leuven)
Hoofdaannemer Houben (Hasselt)

i-project-infov3 Participanten aan het woord

Dea Plus – Keukens
Het Vesalius-complex biedt niet enkel plaats aan een auditorium, twee cinemazalen, een cinemacafé, kantoren, studentenkamers en commerciële ruimtes, maar ook aan 68 stijlvolle appartementen. De eigenaars van deze appartementen kregen de kans om hun woonst maximaal te personaliseren, onder meer via het kiezen van een keuken op maat. Ze konden hiervoor terecht bij Dea Plus, dat alle geïnteresseerden met open armen ontving in zijn showroom in Boortmeerbeek (gelegen tussen Mechelen en Leuven). “Onze toonzaal is 1.600 vierkante meter groot en biedt dus ruim voldoende keuze”, aldus Accountmanager Projecten Gerry Bonné. “Hoofdaannemer Houben is al jaren klant bij ons en kent met andere woorden onze sterkte. Vandaar dat ze ons vroegen om ook in het Vesalius-complex alle keukens te leveren en te plaatsen. Het ging overigens verder dan alleen keukens. We hebben in bepaalde wooneenheden namelijk ook maatkasten geïntegreerd en zelfs volledige interieurs ingericht. Hoewel de basiskwaliteit die we standaard aanboden in dit project al behoorlijk hoog lag, hebben we tal van upgrades en verfijningen doorgevoerd om aan de wensen van de eigenaars tegemoet te komen. Geen twee keukengehelen zijn identiek. Niet dat dit onoverkomelijk was, want we zijn het gewend om maatwerk te leveren en kunnen wat de fabricage van keukens betreft bogen op dertig jaar Belgisch vakmanschap.” Intussen telt Dea Plus een tachtigtal werknemers die dagelijks het beste van zichzelf geven. Behalve op de ontwikkeling van high-endkeukens legt de firma zich ook toe op de vormgeving van badkamers, dressings en volledige interieurs.


CVR – Funderingswerken
Funderingsspecialist CVR (Beringen) boorde rond de bouwput van het Vesalius-project goed vierhonderd meter secanspalenwand (diameter 530 mm, uitgevoerd in beton) en plaatste eveneens een 75-tal verbuisde boorpalen. “Twee rijen zelfborende ankers garanderen de horizontale stabiliteit”, vult projectingenieur Jeroen Tijsen aan. “Het was uiteraard een uitdagend project – niet alleen door de enorme omvang van de werf, maar ook door de uitgravingsdiepte (tussen 10 en 11,5 meter). Bovendien was er geen grondwater aanwezig, wat het plaatsen van de wapening sterk bemoeilijkte. Om te vermijden dat de omringende grond het water uit de pas gebetonneerde palen zou zuigen, hebben we speciale betontypes gebruikt. Voorts boorden we in bepaalde zones rakelings langs aanpalende gebouwen. Zo hebben we langs het Groep T-gebouw een nieuwe secanspalenwand moeten boren om voldoende stabiliteit te kunnen bieden bij de uitgraving van de bouwput. We hebben de werken binnen een korte tijdsspanne van drie maanden afgerond, met behulp van twee palenboormachines. Zo konden we de bouwput al beginnen uitgraven aan de Vesaliusstraat, terwijl we aan de overkant nog secanspalen aan het boren waren.”


Coopman Orona – Liften
Om een vlotte toegankelijkheid te verzekeren, werden in het Vesalius-complex maar liefst tien liften geïnstalleerd. De bouwheer koos voor Coopman Orona, de grootste Belgische zelfstandige en onafhankelijke liftconstructeur en -installateur. Doordat alle liften in het eigen productieatelier worden ontworpen en gefabriceerd, kan de onderneming een grote flexibiliteit bieden op het vlak van maatvoering en besturingssystemen. Naast het standaardgamma kunnen klanten er terecht voor gelijk welke maat van stoelliften, personenliften, goederenliften en hefplateaus. Bovendien biedt Coopman Orona een 24/7-onderhoudsservice aan. De liften voor de studentenkamers en appartementen hebben een hefvermogen van 630 kg, de publieke liften 1.000 kg en 1.800 kg. Deze laatste is eerder van het industriële type en uitgerust met schuifdeuren van topkwaliteit. Alle liften halen een snelheid van 1 m/s en zijn afgewerkt in geborsteld rvs en gemonteerd op een drager, wat voor een bijkomend akoestisch comfort zorgt. De aandrijving gebeurt door middel van een energiezuinige motor. Een frequentieregeling zorgt voor een soepel ritverloop en houdt eveneens het elektriciteitsverbruik onder controle. In dit project werd tevens bijzondere aandacht besteed aan eventuele mindervalide gebruikers: de afmetingen voldoen aan EN81-70, de knoppen hebben een brailleopschrift, er zijn voldoende handleuningen …


ZND Nedicom – Gevelbekleding
De driekleurige gevelpanelen waarmee de gebouwen van het Vesalius-complex bekleed zijn geven het geheel een strakke, hedendaagse look. Achter de keramische elementen bevindt zich een ingenieuze aluminium draagstructuur. Deze zorgt ervoor dat de panelen naadloos aansluiten op de raamgehelen en de aluminiumstroken in de façade. “In totaal ging het 4.300 m² keramische tegels en 1.000 m² aluminium gevelbekleding”, vertelt Pieter van den Hurk van ZND Nedicom, de Nederlandse specialist met vestigingen in Asten en Eindhoven die – met uitzondering van het schrijnwerk – de volledige buitenkant van de Vesalius-gebouwen onder handen nam. “Het verwerken van de bouwkundige toleranties bij de aluminium componenten in combinatie met de keramische tegels vereiste heel wat precisie. Dat we draagstructuur en afwerking combineren in één totaalpakket en dat we over een eigen engineeringafdeling beschikken die garandeert dat de gevelconstructie past in de rest van het bouwkundige plaatje, speelde zeker in ons voordeel. Geweldig dat we zo’n mooi binnenstedelijk project hebben kunnen realiseren. Hoewel we een Nederlandse onderneming zijn, was dit niet ons eerste wapenfeit in België. In Leuven hadden we eerder een belangrijk aandeel in de renovatie van de woontorens van Sint-Maartensdal, en hetzelfde geldt voor een appartementsgebouw in de Gebroeders De Wachterstraat in Wilrijk.”


Automatic Systems – Slagbomen ondergrondse parking
Het oog voor detail in het Vesalius-project is indrukwekkend. Zelfs de slagbomen van de ondergrondse parking moesten binnen het plaatje passen en vereisten dus een bepaalde graad van verfijning. “Een slagboom is op zich geen sexy attribuut, maar in dit project was het toch cruciaal om ze een moderne kwinkslag te geven”, vertelt Wim Teurlinckx, sales manager bij Automatic Systems (Waver), dat in totaal acht slagbomen installeerde. “In plaats van een rechthoekige kast met een arm, kwam onze designafdeling op de proppen met een stijlvol geheel dat hier en daar bepaalde rondingen vertoont – zij het zonder in te boeten aan functionaliteit en onderhoudsgemak. Vesalius is een mooie referentie, maar op zich geen uitzonderlijk project omdat we dagelijks mooie realisaties voor de voeten geschoven krijgen (Europese Commissie in Brussel, NAVO in Evere, de stationsparkings van de NMBS, de slagbomen in de haven van Antwerpen …). Aangezien we beschikken over een ruim gamma Belgische producten met kwalitatieve, duurzame engineering en lengtes die variëren van 2 tot 16 meter, hebben we voor elk concept wel een geschikte oplossing in huis.”


VEMA Beton – Prefab betonelementen
Beton speelde een belangrijke rol bij de bouw van het Vesalius-complex. Hoewel het gros van de structuren gerealiseerd is in stortbeton, zijn er toch ook heel wat prefab elementen geplaatst. Deze werden geleverd door VEMA Beton uit Balen. “Het betrof een vijftigtal trappen, raam- en deurdorpels en terrassen, en voorts ook de gradinelementen voor de cinemazalen en de gebogen gradinelementen voor het auditorium”, vertelt zaakvoerder Tom Vennekens. “Vesalius is het grootste project waar we tot nog toe aan hebben meegewerkt. De binnentrappen en de gradinelementen bestaan uit grijs beton, de buitentrappen en de dorpels uit beige beton (inclusief antislipstructuur voor de trappen) en de terrassen uit een imitatie van blauwe hardsteen (met toevoeging van een blauwe kleurstof op basis van kobalt). Dit laatste was voor ons een primeur. Heel wat elementen zijn bovendien gebogen, dus het was zeker niet zomaar een standaardopdracht. We moesten tevens rekening houden met de strakke planning van hoofdaannemer Houben en alle stukken op behoorlijk korte termijn leveren. Dit laatste gebeurde tussen 17u en 18u, zodat ze dezelfde avond geplaatst konden worden en de rest van het bouwproces zo min mogelijk hinder ondervond.”

Vesalius Leuven