Pionier in circulair beton pleit voor breder gebruik en structurele samenwerking

Circulariteit is al lang geen modewoord meer, maar een fundamenteel uitgangspunt voor wie de milieu-impact van de bouwsector structureel wil verlagen. Binnen Square Group is deze mindset diep verankerd in alle activiteiten, van grondreiniging tot projectontwikkeling. Een van de drijvende krachten daarbij is AC Materials, dat als producent en leverancier van gerecycleerde bouwmaterialen een voortrekkersrol speelt in de ontwikkeling en toepassing van circulair beton. “De technologie is er, dus nu is het zaak om het gebruik ervan expliciet voor te schrijven”, klinkt het.

Square Group verenigt diverse ondernemingen die samen de volledige levenscyclus van bouwmaterialen bestrijken. “De combinatie van onze activiteiten is intrinsiek circulair”, vertelt Elfver Vandenbraembussche, directeur R&D, Techniek en Kwaliteit bij AC Materials. “Van projectontwikkeling (via Square Real Estate) over afbraak, grondwerken en bodemsanering (via Aclagro) tot recyclage van zowel bouw- en slooppuin als uitgegraven bodem en productie van mengsels en stortklaar beton bij AC Materials: elke schakel draagt bij aan hergebruik en waardecreatie. De gerecycleerde materialen worden vervolgens opnieuw ingezet in nieuwe infrastructuur- en bouwprojecten. Zo sluiten we de kringloop maximaal.”

Die integrale aanpak vertaalt zich in concrete resultaten. Jaarlijks verwerkt AC Materials grote volumes bouw- en slooppuin tot gerecycleerde granulaten, waaronder hoogwaardig gecertificeerd betongranulaat A+, dat opnieuw kan worden ingezet in BENOR- betonmengsels (met een gerecycleerd aandeel van 20 % en meer). De onderneming streeft ernaar om ‘downcycling’ – het gebruik van gerecycleerde materialen in laagwaardige toepassingen zoals (onder)funderingen – zoveel mogelijk te vermijden. “We leveren materialen die, afhankelijk van de toepassing, kwalitatief gelijkwaardig zijn aan natuurgranulaten”, aldus Elfver Vandenbraembussche. “Ons doel is om bewuste keuzes in de hele keten te stimuleren, van ontwerpfase tot uitvoering. Zo ijveren we al jaren voor het gebruik van hoogwaardig betonzand 0/4 in stortklaar beton, op basis van succesvolle proefprojecten. Deze mogelijkheid werd uiteindelijk pas begin 2026 opgenomen in het SB250.”

Pionier in circulair beton

In het kader van het Living Lab Circulair Beton – een driejarig initiatief van Buildwise, Fedbeton en tal van andere partners – leverde AC Materials circulair beton voor verschillende van die proefprojecten, waaronder de Colruyt-site in Temse en het ILVO-project in Melle. “Voor Colruyt hebben we onder meer beton geproduceerd waarin 80 % van de kalksteen was vervangen door gerecycleerd betongranulaat A+ en 20 % van het gebruikte zand van gerecycleerde aard was, in combinatie met CEM III/B-cement”, legt Eflver Vandenbraembussche uit. “Dat leverde een beton op met een lage CO2-uitstoot en een hoog circulariteitsgehalte, terwijl de prestaties ruimschoots voldeden aan de BENOR-norm. Ook het gebruik van gecarbonateerd betongranulaat en geopolymeerbeton werd getest. De proefresultaten tonen aan dat circulaire mengsels perfect haalbaar zijn binnen de bestaande productieprocessen.”

Dit illustreert hoe nauwe samenwerking tussen alle betrokken partijen – bouwheren, aannemers, kennisinstellingen en leveranciers – cruciaal is om circulaire innovatie te verankeren in de praktijk. “De technologie is er, maar het voorschrijfgedrag blijft achter”, merkt Elfver Vandenbraembussche op. “Zolang circulair beton niet expliciet wordt opgenomen in bestekken, blijft de afzet beperkt. Toch zijn de eerste stappen gezet en tonen de Living Lab-projecten overtuigend aan dat de kwaliteit gegarandeerd kan worden. De technieken zijn er dus, maar pas als circulariteit beloond of verplicht wordt, zal er meer geïnvesteerd worden. Een warme oproep aan alle ondertekenaars van het Vlaams Betonakkoord: schrijf groen/circulair beton voor en gebruik gerecycleerde granulaten in hoogwaardige toepassingen! Daarbij hoeven we niet altijd te mikken op volledige vervanging van natuurgranulaten en cementen, maar binnen bepaalde toepassingen kan zeker een stuk verder gegaan worden dan de huidige normering.”

Samenwerking over de volledige keten

Ondanks de bewezen technische haalbaarheid blijft de opschaling van circulair beton een uitdaging. Een tekort aan zuiver betonpuin vormt een belangrijk knelpunt. “We krijgen te weinig homogeen betonpuin binnen om op grote schaal A+-granulaten te produceren”, geeft Elfver Vandenbraembussche aan. “Het vermijden van downcycling van betongranulaten in laagwaardige toepassingen en selectieve sloop en bronsortering zijn essentieel om het tij te keren. Aan de vraagzijde vormt wantrouwen ten opzichte van innovatieve oplossingen de voornaamste bottleneck. Met twee nieuwe attesten – het Innovatieattest van COPRO en Procertus en het Innovatief Betonattest van het Circular Concrete Center – proberen we alternatieve, duurzamere betonrecepturen sneller te laten doorstromen in de markt. Door een kader te bieden voor een beoordeling, testen en opvolging door een externe derde partij creëer je vertrouwen.”

Kortom: voor AC Materials is circulariteit geen theoretisch concept, maar een dagelijkse realiteit. De onderneming toont aan dat hoogwaardig circulair beton technisch én economisch haalbaar is, mits de juiste randvoorwaarden worden gecreëerd. “Vlaanderen was lang een voorloper, maar nu zijn de vele reglementeringen en trage normaanpassingen belemmerend. Andere landen zetten sneller stappen naar een hogere inzet van gerecycleerde granulaten. De toekomst ligt in samenwerking over de volledige keten. Alleen als ontwerpers, bouwheren en producenten samen de schouders zetten onder circulair bouwen, kunnen we onze ambities waarmaken. Wij zijn alvast klaar om daar ons steentje aan bij te dragen”, besluit Elfver Vandenbraembussche.

‎‎