Platform voor de bouw
In het hart van het historische dorpscentrum van Zandhoven opende in november 2025 Den Blijk zijn deuren. Het nieuwe vrijetijdscentrum verenigt een bibliotheek, jeugdhuis en gemeenschapszaal onder één dak. Het gebouw valt meteen op door zijn markante, geschubde baksteengevel. Voor dit project ontwikkelde wienerberger samen met het ontwerpteam – Bob McMaster architecten i.s.m. KRFT architecten – een specifieke vormsteen die in geschrankt verband de structuur van een dennenappel oproept, een knipoog naar de lokale geschiedenis en een eigentijdse interpretatie van traditioneel metselwerk.
De aanleiding voor de realisatie van Den Blijk lag in een tien jaar oud masterplan, waarin de gemeente Zandhoven de toekomst van haar gebouwen en openbare ruimtes in kaart bracht. David Basstanie, afdelingshoofd openbare werken en technische dienst bij de gemeente: “In dat masterplan zochten we antwoorden op nieuwe behoeften. Een van de uitkomsten was dat we op de site van de vroegere parochiezaal een nieuw vrijetijdscentrum zouden bouwen. Drie functies moesten hierin samenkomen: de gemeenschapszaal, de bibliotheek en het jeugdhuis.”
Het ontwerp van Bob McMaster en KRFT architecten overtuigde het Zandhovense gemeentebestuur door zijn zorgvuldige inpassing in de dorpskern. Architect-zaakvoerder Sarah McMaster: “We hebben het opgevat als een compositie van eigenzinnige volumes die aansluiten bij de schaal van de omgeving. Het was een bewuste keuze om binnen het gabarit van het historische hart te ontwerpen.”
Aan de pleinzijde kwam een laag volume met de flexibel inzetbare gemeenschapszaal. Een brede doorgang naast de zaal vormt de toegang naar de tuin en begeleidt grotere bezoekersstromen.
Dieper op het perceel werd het grotere programma van de bibliotheek gestapeld. “De bibliotheek kon de hoogte in zonder zich te nadrukkelijk te manifesteren, maar is wel zichtbaar vanaf de straat en vanuit de wijk. Het volume nestelt zich tussen de kruinen van de bomen”, vertelt Sarah McMaster. Het jeugdcafé en de fuifzaal kregen een plek op niveau -1, zodat de geluidshinder voor de omwonenden beperkt blijft en jongeren een eigen plek krijgen.
Tussen de verschillende gebouwdelen plaatste het ontwerpteam de foyer als centrale schakel. Sarah McMaster: “Ze sluit aan bij elk van de gebouwdelen, maar verbindt ook de twee naastgelegen tuinzones en leidt via landschappelijke trappen naar het lagergelegen jeugdcafé en de fuifzaal.”
De foyer ontvangt en verdeelt bezoekers, maar brengt ook de verschillende gebruikers van het gebouw met elkaar in contact.
De materiaalkeuze voor de gevels speelt in op het dubbele karakter van de site. Het lage volume van de gemeenschapszaal kreeg houten latwerk, waardoor het zich meer als onderdeel van de tuin manifesteert. Het hogere bibliotheekvolume zoekt via baksteen aansluiting bij de prominente dorpsgebouwen. Ook op het plein keert die baksteen terug, waar een geïntegreerde bank uitnodigt om even te pauzeren.
De inwoners van Zandhoven werden vroeger ‘mastentoppenrapers’ genoemd, een verwijzing naar de vele dennenappels in de gemeente. Sarah McMaster: “We hadden initieel het idee om te refereren aan de geschubde structuur van de dennenappel door decoratief metselwerk te gebruiken: het muizentandverband. Bij wijze van referentie gingen we samen met het gemeentebestuur de gevel van Museum de Lakenhal in Leiden bekijken, een project van Happel Cornelisse Verhoeve. Iedereen was enthousiast, maar stelde zich wel vragen over de kostprijs en het nodige ambacht om een dergelijk verband te metselen. We hebben dat verder opgelost in het detailontwerp.”
In het project zijn drie gevelsteenvarianten van wienerberger toegepast: de vormsteen Dennenappel, een gemengde variant met strooimiddel en smalle strips van 22 mm. Sarah McMaster: “Het basisprincipe ging uit van een gave kubus, waaruit af en toe een hap werd gehaald of een inham werd gemaakt. In deze vlakken werd de vlakke variant verwerkt. Verder werden de vlakke stenen ingezet om de hoeken van het gebouw te maken, omdat we zo het verband konden aanhouden en mogelijke afwijkingen op de steen en de gevellengte konden opvangen.”
De geschubde baksteenstructuur keert niet alleen terug aan het bibliotheekvolume, maar ook aan de pleinzijde, waar een teruggetrokken nis uitnodigt om uit te kijken op het plein en zo de link legt tussen het openbare dorpsleven en de bibliotheek. Voor de uitzettingsvoegen bedacht aannemer DCA een subtiel detail met vlakke stukjes om het patroon niet te doorbreken. De strips werden in een beperkte zone van de voorgevel gebruikt om het plafond van de nis te bekleden op plekken waar geen massieve structuur achter zat.
David Basstanie blikt terug op de manier waarop het ontwerp werd onthaald: “De geschubde steen is een knipoog naar de bijnaam van de Zandhovenaren. Persoonlijk vind ik dat de steen zich in het eindresultaat beter heeft geëtaleerd dan ik verwacht had op basis van de mock-up.” Ook het ontwerpteam is tevreden: “De aannemer heeft de steen met de grootste zorg verwerkt en ook de inwoners zijn enthousiast.” Met Den Blijk realiseerden Bob McMaster en KRFT architecten een ontmoetingscentrum dat functionele eisen, stedenbouwkundige inpassing en een sterke materiaalidentiteit samenbrengt. De speciaal ontwikkelde vormsteen van wienerberger maakt van de geschubde gevel niet alleen een visueel statement, maar ook een technisch haalbare en vakkundig uitgewerkte verwijzing naar de identiteit van Zandhoven.
Neem dan rechtstreeks contact op met Wienerberger nv.
Contact opnemen
Wereldwijd staan de natuurlijke bouwmaterialen en oplossingen van Wienerberger voor esthetiek, comfort, veiligheid en vooral ook duurzaamheid. De binnenmuurstenen, kleidakpannen, gevelstenen en kleiklinkers worden op de markt gebracht onder de gekende merknamen Porotherm, Koramic en Terca.
Bekijk Bedrijfsprofiel
