Platform voor de bouw
Als kloppend hart van Lissewege brengt de gloednieuwe Scharphoutsite inwoners samen rond sport, cultuur en ontspanning. In de ontwerpfase werd resoluut gekozen voor intensieve burgerparticipatie en baanbrekend klimaatbewust bouwen. Dit leidde tot een pilootproject, in meer dan één opzicht …
Met Architectuuratelier Dertien12, in samenwerking met Studio Basta voor de landschapsarchitectuur, vond Stad Brugge de juiste partners om haar visie voor de Scharphoutsite vorm te geven. Daarbij lag de focus niet alleen op architecturale kwaliteit, maar ook op cocreatie, landschappelijke integratie en circulariteit.
“De ontwerpvisie vertrekt vanuit het idee om een polyvalente sporthal, bibliotheek, stedelijke dienstverlening en lokaal dienstencentrum van Mintus samen te brengen in één compact volume”, schetst Tom Gantois, architect-bestuurder bij Architectuuratelier Dertien12. “Met specifieke architecturale keuzes zorgen we ervoor dat het gebouw aanvoelt als een open ontmoetingsplek die de sociale cohesie versterkt. Een treffend voorbeeld is de keuze voor één grote gedeelde inkomruimte waarin de verschillende functies natuurlijk in elkaar overvloeien. Ook de luifel met geïntegreerde zitbank nodigt uit tot spontane interactie. Deze ingrepen kwamen niet uitsluitend tot stand aan de tekentafel, maar werden mee vormgegeven door de inzichten uit het burgerparticipatietraject.”
“Bij Architectuuratelier Dertien12 geloven we dat een gebouw meer is dan een verzameling stenen. We zien architectuur als een vorm van maatschappelijk engagement. Zo onderscheidt het nieuwe ontmoetingscentrum zich door zijn uitgesproken circulaire karakter. Dat vertaalt zich onder meer in de keuze voor demonteerbare en ecologische materialen, waaronder hout voor het dak en de draagstructuren”, aldus Tom Gantois.
“De buitenschil is niet alleen energiezuinig, maar dankzij de golfprofielplaten ook eenvoudig te ontmantelen en te hergebruiken. Voor het metselwerk kozen we voor geperste leemstenen vanwege de lage ecologische voetafdruk en het gezonde binnenklimaat. Ze vormen een duurzaam alternatief voor traditionele bakstenen, zonder in te boeten aan kwaliteit of technische prestaties. We sloegen hiervoor de handen in elkaar met Living Lab Leemsteen en BC Materials, dat instond voor de levering van de geperste leemblokken. Ook in de afwerking wordt het biobasedprincipe doorgetrokken. Voor het bargedeelte van het lokaal dienstencentrum werd gewerkt met stampleem. Boven de bar hangen niet zomaar armaturen, maar bijzondere creaties in mycelium, een op-en-top organisch materiaal.”
“Het participatietraject liep als een rode draad doorheen het volledige ontwerpproces. Via onder meer inspraakvergaderingen dachten inwoners van Lissewege actief mee na over de invulling van de site”, vertelt Tom Gantois.
“Voorafgaand aan het project organiseerden we, samen met Stad Brugge en BC Materials, een summerschool met creatieve workshops, waarbij inwoners hun eigen leemstenen maakten. Deze gepersonaliseerde stenen kregen effectief een plaats in het gebouw.”
De ligging in de dorpskern vroeg om een doordachte verschaling, zodat het gebouw qua volume en uitstraling aansluit bij de bestaande bebouwing. Dankzij het compacte ontwerp, de royale lichtinval en de warme uitstraling wordt het multifunctionele complex allerminst als een massief bouwvolume ervaren. Toch vereiste de sportzaal een vrije hoogte van 7 meter om te voldoen aan de normen voor zowel recreatieve sportactiviteiten als lokale competitiewedstrijden. De architecten bereikten dit dankzij een ingenieuze inpassing van een houten vakwerk met hellende daken – tegelijk een knipoog naar het historische karakter van Brugge. De jeugdlokalen kregen een eigen plek op de site, maar blijven visueel verbonden. Wandelpaden, sfeerverlichting, zitbanken en een wadilandschap maken de optische versmelting compleet.
“De Scharphoutsite brengt generaties samen. Van kinderen die zich uitleven op het sportveld tot ouders en senioren die genieten van een koffietje in de cafetaria. Als architect – en zelf geboren en getogen Bruggeling – vervult dit project me met trots”, besluit Tom Gantois.
DE KLERCK ENGINEERING – GEBOUW-TECHNIEKEN EN EPB-STUDIE
De Klerck Engineering (DKE) is een multidisciplinair ingenieursbureau met ruim vijftig jaar ervaring. Hun brede dienstenpakket omvat stabiliteit, technische installaties, EPB-verslaggeving en energiemanagement. Voor de Scharphoutsite in Lissewege verzorgde DKE de EPB-studie, alsook het volledige traject van ontwerp tot werfopvolging voor zowel de HVAC- als technische installaties. “Dankzij de brede scope van deze opdracht konden we alle technische processen naadloos op elkaar laten aansluiten: van HVAC, verlichting en sanitair tot branddetectie en toegangscontrole”, vertelt projectmanager Gregory Verhaeghe. “Onze projectingenieurs hebben geen enkele moeite gespaard om tot maximale energie-efficientie te komen. Een centraal gebouwbeheersysteem stuurt de verlichting, ventilatie en verwarming nauwkeurig aan per zone, wat perfect aansluit bij het principe van meervoudig ruimtegebruik. Door regenwater maximaal op te vangen en te hergebruiken, is de site bovendien hemelwaterneutraal. Ook op energetisch vlak is het gloednieuwe sport- en ontmoetingscentrum vooruitstrevend, met duurzame technieken zoals een BEO-veld. een geothermische warmtepomp en een grootschalige PV-installatie. De Scharphoutsite is een toonbeeld van duurzaamheid dat het engagement van Stad Brugge binnen de Green Deal Circulair Bouwen concreet vertaalt in de praktijk. Bij DKE zijn we trots dat we mee vorm konden geven aan dit toekomstgerichte BEN-gebouw, waarin een lage milieu-impact en energie-efficiëntie centraal staan.”
TECHNISCHE FICHE
Bouwheer Stad Brugge
Architect Architectuuratelier Dertien 12 (Brugge)
Hoofdaannemer Vandenbussche (Aalter)
