Platform voor de bouw
Duurzaam ondernemen is voor veel bouwbedrijven vandaag nog altijd een breed en soms vaag begrip. Toch hoeft het geen ingewikkeld traject te zijn, stelt Anneleen De Pau, oprichter van MierO en auteur van Win win winst. In gesprek met Bouwen aan Vlaanderen legt ze uit waarom duurzaamheid niet alleen over ecologie gaat, maar ook over mensen, goed bestuur en uiteindelijk ook over rendement.
Volgens De Pau begint de uitdaging vaak al bij de betekenis van het woord duurzaamheid. Ondernemers voelen dat het thema steeds belangrijker wordt, maar weten niet altijd wat het concreet voor hun eigen bedrijf betekent. “Wat is dat nu eigenlijk?” is dan ook een van de vragen die ze het vaakst krijgt. Meteen daarna volgt: “Kan ik dat dan wel? Is dat wel iets voor mij?”
Die twijfel is logisch. Duurzaamheid wordt nog vaak uitsluitend gekoppeld aan ecologische keuzes, terwijl het begrip veel ruimer is. De Pau onderscheidt drie pijlers: het ecologische, het sociale en het bestuurlijke. Naast materialen, energie en afval gaat het dus ook over medewerkers, leveranciers, klanten en de manier waarop een onderneming wordt geleid.
“Duurzaamheid is wat ervoor zorgt dat je bedrijf lang blijft bestaan”, vat ze het samen. “Dat betekent dat medewerkers graag bij jou blijven werken, dat leveranciers met jou willen blijven samenwerken en dat klanten voor jouw bedrijf blijven kiezen.” Ook het sociale luik is dus een essentieel onderdeel van duurzaam ondernemen.
Duurzaam ondernemen hoeft niet altijd te beginnen met grote investeringen. De Pau geeft het voorbeeld van een onderneming die presentaties voor klanten voortaan op gerecycleerd papier afdrukte. Een kleine ingreep, maar wel eentje die tijdens een klantenbezoek meteen een gesprek over duurzaamheid op gang bracht. “Die vroeg mij naar dat gerecycleerd papier”, vertelt ze. “Die was nieuwsgierig en vroeg wat we nog allemaal gingen doen.” Zo’n eenvoudige ingreep kan bijdragen aan zowel het imago als de klantenrelatie. “Ik zeg niet dat een klant daarom een order heeft geplaatst, maar je hebt wel iets anders om over te praten met de klant.”
Aan de andere kant van het spectrum zijn er investeringen die een duidelijke financiële return opleveren. Zo haalt De Pau het voorbeeld aan van een schrijnwerkerij die investeerde in een eigen verwarmingsinstallatie op houtafval. Daardoor had het bedrijf geen gas meer nodig om atelier en bureaus te verwarmen, terwijl ook de kosten voor de afvoer van het houtafval wegvielen. De investering bedroeg ongeveer 60.000 euro en leverde jaarlijks zo’n 10.000 euro op. “Nadat die afbetaald is, brengt ze alleen maar op.” Duurzaamheid en rendement hoeven elkaar dus allerminst uit te sluiten.
Wie met duurzaam ondernemen wil starten, hoeft niet meteen alles om te gooien. De eerste stap is volgens De Pau net onderzoeken wat er vandaag al gebeurt. En precies die oefening onderschatten veel ondernemers. Heel wat bedrijven nemen al initiatieven zonder die expliciet als duurzaam te benoemen. “Als ik hen dan wijs op wat ze al doen en zeg: ja, maar dat is ook duurzaamheid, dan staan ze zelf vaak verbaasd van het lijstje waar we uiteindelijk op uitkomen.” Van daaruit kan een actieplan worden opgebouwd. Dat hoeft niet uitsluitend uit grote projecten te bestaan. Soms is een eerste stap gewoon informatie verzamelen, leveranciers aanspreken of onderzoeken welke oplossingen vandaag al beschikbaar zijn.
Belangrijk is vooral dat de keuzes bij het bedrijf zelf passen. “Jij zit aan het roer van hoe je met duurzaamheid wil omgaan. En jij kent je bedrijf het best.” Geloofwaardigheid is daarbij cruciaal. Ecologische inspanningen verliezen bijvoorbeeld aan kracht wanneer een onderneming tegelijk haar sociale verantwoordelijkheid uit het oog verliest. “Je kan niet heel ecologische producten gebruiken terwijl je je onderaannemers uitbuit. Dat marcheert niet.”
Ook tijd speelt een belangrijke rol. In de bouw kunnen drukke periodes ervoor zorgen dat duurzaamheidsprojecten tijdelijk naar de achtergrond verdwijnen. Voor De Pau hoeft dat geen probleem te zijn, zolang ze nadien opnieuw worden opgepikt. “Alles hoeft niet nu, alles hoeft niet direct uitgevoerd te worden. Als het druk is, is het ook gewoon druk.” Het risico ontstaat pas wanneer een project definitief van de radar verdwijnt.
Ook het idee dat duurzame oplossingen automatisch duurder zijn, wil ze nuanceren. “Waarom is iets dat duurzamer is dan per se duurder? Dat is niet altijd het geval.” Ondernemers moeten volgens haar eerst hun businesscase maken en vervolgens zelf bepalen welk tempo, welke investering en welke positie het best bij hun bedrijf passen.
Duurzaam ondernemen is voor De Pau dan ook geen exclusief terrein voor grote ondernemingen. Net voor kmo’s liggen er kansen om duurzaamheid haalbaar, geloofwaardig én rendabel te maken. De eerste stap? Kijken naar wat vandaag al gebeurt en van daaruit bewust kiezen waar het beter kan.
