Platform voor de bouw
De btw op bouwen mag niet omhoog. De bouwshift is nog urgenter, want we consumeren opnieuw meer open ruimte. We moeten de vergunningprocedures herdenken, want hun traagheid maakt bouwen nodeloos duur. We dienen 10 % van het regenwater dat we vandaag afvoeren vast te houden in onze landschappen als buffer tegen droogte. De taksen op elektriciteit moeten verschuiven naar aardgas en stookolie …
Elke dag lezen en swipen we doorheen pleidooien voor altijd even cruciale aanpassingen aan ons beleid en praktijk. De optelsom van deze pleidooien maakt duidelijk dat de manier waarop we vandaag (ver)bouwen aan onze leefwereld onvoldoende antwoord biedt op terechte maatschappelijke vragen naar betaalbaarheid, naar meer samenleven en welzijn, naar duurzaamheid en welvaart. De (ver)bouw(ings)logica waarin we vandaag werken voegt extra problemen en kosten toe aan onze toekomst in plaats van die te bouwen.
Hoe kan het toch dat we ondanks al deze slimme koppen en pleidooien rondjes blijven draaien in een van de meest innovatieve regio’s van Europa? Aan wie is het om ons uit deze echokamer te halen? “Aan de politiek natuurlijk!” hoor ik u luidkeels roepen. Begrijpelijk. Maar het is helaas complexer dan dat. Einstein zei het kernachtig: “We cannot solve our problems with the same thinking we used to create them”. We zijn vandaag te vaak bezig met doekjes voor het bloeden, met puzzelstukjes van onze oude puzzel. Om de toekomst écht te bouwen, moeten we een andere puzzel ontwikkelen.
Neem nu betaalbaar en sociaal wonen, een van onze acute maatschappelijke uitdagingen. Vandaag hebben we het over individuele fiscale maatregelen en betere procedures. Dat is niet meer dan morrelen aan de contextfactoren. We weten tegelijk dat de speculatie op goed gelegen gronden (dure grond) een van dé drivers van woningprijzen is. Wat als we vanuit een planningsvisie locaties in de rand van steden én rondom treinstations tussen onze steden selecteren? Met een convenant zoals we die voor brownfields hebben zetten we samenwerkingen met lokale actoren en private ontwikkelaars op poten. Daarbij is het uitgangspunt dat de grond in maatschappelijke handen blijft (geen speculatie). Met zo’n systeemaanpak, waarbij we tegelijk het beleid, de juridische kaders, de ontwikkellogica’s en de inclusie (her)denken, realiseren we een strategische en betaalbare verdichting rondom openbaar vervoer. En we houden woningen buiten de grondspeculatie en dus forever betaalbaar.
Zo’n systeemaanpak hebben we ook voor andere grote maatschappelijke werven nodig: onze bestaande buurten tegen 2050 fossielvrij verwarmen, de sponsfunctie van onze landschappen opnieuw opbouwen, ons industrieel en havensysteem uitbouwen voor een circulaire economie … Geen van deze belangrijke transformaties zal slagen als we ze verder met “the same thinking” te lijf gaan. Om ons de toekomst in te (ver)bouwen, hebben we een innovatieve aanpak nodig om sectoroverschrijdende maatschappelijke investeringsprogramma’s te ontwerpen. Niet alleen is dat urgent voor onze toekomst als burgers, het zal bovendien ook onze koploperspositie als innovatieve regio in Europa versterken. Wie geeft
het startschot?
Joachim Declerck,
Algemeen directeur van innovatiehuis voor transformatie Architecture Workroom en gastprofessor aan de Universiteit Gent
