Platform voor de bouw
De buitenschil als ultiem uithangbord: het is een leidmotief dat architecten maar al te graag hanteren bij de realisatie van bedrijfsgebouwen. Een treffend voorbeeld hiervan is het LKR Innovation House in het Deense Østbirk. Deze ultramoderne innovatiehub, die voortvloeide uit de doorgedreven reconversie van een bestaand houten loodscomplex, zet een nieuwe standaard op het vlak van ecologisch verantwoord bouwen, met veel oog voor het comfort, de gezondheid en het welzijn van de gebruikers. Zo werd de oorspronkelijke houten gevelbekleding integraal gerecupereerd en hergebruikt, net als het gros van de dakconstructie. Bovendien zijn er honderden nieuwe dak- en gevelopeningen gecreëerd, die overal in het gebouw voor een rijkelijke natuurlijke lichtinval zorgen.
Het LKR Innovation House kwam er op initiatief van VELUX, dat zijn R&D-competenties maximaal wilde verenigen onder één dak en zo een ‘community of innovation’ wilde creëren. Dat dit in Østbirk zou gebeuren, lag voor de hand. Het is daar dat in 1995 op initiatief van de toenmalige CEO Lars Kann Rasmussen – vandaar de initialen in de naam van het nieuwe gebouw – een vooruitstrevend ‘houtbouwexperiment’ verrees, in de vorm van een industrieel complex met drie loodsen die grotendeels uit onbehandeld hout bestonden. Dertig jaar later prijkt op diezelfde plek het LKR Innovation House, dat op 12 mei officieel ingehuldigd werd.
Duurzaamheid en minimalisatie van de CO2-footprint waren primaire uitgangspunten bij de realisatie van dit prestigeproject. In plaats van het bestaande loodscomplex af te breken en te vervangen door een nieuwbouw werd er geopteerd voor een doorgedreven reconversie, naar een ontwerp van Praksis Arkitekter. “Doordat de bestaande constructie destijds al slim ontworpen was, verkeerde ze nog in goede staat. Dit maakte het mogelijk om de materialen maximaal te recupereren in functie van hergebruik – een van de primaire uitgangspunten van het project”, zegt Mette Tony, architect-zaakvoerder bij Praksis Arkitekter. “Los hiervan vertrokken we van een sterk gecompartimenteerd en monotoon complex met weinig natuurlijke lichtinval. Er lag dus heel wat werk op de plank om het aan te passen aan de beoogde nieuwe functie als kantoor- en R&D-gebouw, waarbij we de oorspronkelijke authenticiteit uiteraard niet uit het oog mochten verliezen. Dat was een uitdagende, maar erg leuke en interessante evenwichtsoefening.”
Een cruciale architecturale ingreep was het ‘opentrekken’ van het drieledige loodsvolume, dat voordien een erg gesloten karakter had. Zo zijn er tal van grote gevelopeningen en 415 elektrisch gestuurde dakramen geïntegreerd, die voor een rijkelijke natuurlijke lichtinval en een optimale binnenluchtkwaliteit (via efficiënte natuurlijke ventilatie) zorgen. Bovendien zijn er midden in het complex twee grote volumetrische uitsnijdingen gemaakt, die vandaag dienstdoen als groene binnentuinen. Deze laatste zijn omzoomd door grote raampartijen, waardoor de connectie met de buitenwereld en de omringende natuur eens zo sterk is. “De detaillering van de daken en gevels rond de binnentuinen is geïnspireerd op de architecturale uitstraling van het oorspronkelijke industriële complex”, legt Mette Tony uit.
Door uit te gaan van een circulaire ontwerpfilosofie en resoluut in te zetten op hergebruik kon er 55 % – oftewel 4,576 ton – materiaal bespaard worden in vergelijking met de realisatie van een nieuwbouw met dezelfde omvang, vorm en functie. Zo werden de originele houten façades zorgvuldig gedemonteerd, gestockeerd en vervolgens naadloos geïntegreerd in het nieuwe geheel. “Waar nodig hebben we nieuwe gevelbeplanking toegevoegd, maar dat onderscheid tussen oud en nieuw hout zal mettertijd automatisch verdwijnen onder invloed van natuurlijke vergrijzing”, verzekert Mette Tony.
Daarnaast zijn ook heel wat structurele houten dakelementen bewaard, aangevuld met onder meer Troldtekt-panelen in functie van de akoestiek. Dit alles droeg bij tot de minimalisatie van de CO2-footprint, die slechts 4,6 kg CO2/m²/jaar bedraagt – een stuk beter dan initieel voorzien. Daarmee voldoet dit futureproof gebouw ruimschoots aan de Deense normen, zelfs met de graduele verstrenging die de komende jaren zal plaatsvinden. Het mag duidelijk zijn: ‘practice what you preach’ is geen holle slagzin in het LKR Innovation House, dat zich opwerpt als een tweede thuis voor de aanwezige medewerkers. Samen met de warmte van het hout dragen de riante natuurlijke lichtinval en de uitstekende binnenluchtkwaliteit bij tot hun comfort, gezondheid en algemeen welzijn. “Dit is niet alleen meetbaar, maar ook effectief voelbaar. Dat het gros van de medewerkers een dag op kantoor prefereert boven thuiswerk is hiervan het beste bewijs”, besluit Mette Tony.
