Platform voor de bouw
‘Green Deal’: het is een term die deze dagen geregeld opduikt. De Europese variant, die in 2019 in het leven werd geroepen, heeft uiteraard de grootste reikwijdte, maar ook in Vlaanderen zijn er sinds 2016 al meer dan twintig duurzame samenwerkingsprojecten opgestart onder de Green Deal-vlag, met meer dan 1900 participerende bedrijven en organisaties. Wij pikken er drie Green Deals uit die rechtstreeks betrekking hebben op de (toekomst van de) bouwsector en zo ook meteen bijdragen tot het behalen van de Europese klimaatdoelstellingen.
De omslag naar een circulaire bouwpraktijk faciliteren en versnellen: dat was het doel van de Green Deal Circulair Bouwen, die van februari 2019 tot februari 2023 liep op initiatief van Vlaanderen Circulair, OVAM en Embuild Vlaanderen. Vanuit de vaststelling dat de materialen die we gebruiken verantwoordelijk zijn voor een groot deel van onze CO2-uitstoot – en de intentie om het materiaalverbruik tegen 2030 met 30 % te reduceren – werd er onder meer ingezet op hergebruik en maximale hoogwaardige recyclage van bouwmaterialen, veranderingsgericht bouwen, optimaal ruimtegebruik en het verlengen van de levensduur van gebouwen en hun materialen. Binnen deze grootschalige publiek-private samenwerking vormden meer dan 360 organisaties samen een innovatief lerend netwerk om circulair bouwen definitief ingang te doen vinden in Vlaanderen, inclusief de oprichting van een multidisciplinaire onderzoeksgroep (Proeftuin Circulair Bouwen) om de resterende barrières weg te werken.
Missie geslaagd? Toch wel. Stellen dat circulair bouwen anno 2025 gemeengoed is, is de waarheid geweld aandoen, maar iedereen is het er intussen wel over eens dat het op termijn de standaard zal worden. De Green Deal vormde een mooie eerste aanzet, leverde een hele hoop kennis en waardevolle lessen op en leidde ook tot praktische resultaten, onder meer via de realisatie van 164 unieke piloot-projecten. Voor heel wat bedrijven die actief zijn binnen de brede bouwsector markeerde dit samenwerkingsproject de start of de extra bekrachtiging van een doorgedreven engagement dat stoelt op de principes van de circulaire economie. Wordt ongetwijfeld vervolgd …
Hoe gaan we met z’n allen slim om met ruimte om Vlaanderen te beschermen tegen de impact van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies? Dat is de hamvraag die aanleiding gaf tot de Green Deal Klimaatbestendige Omgeving, die in januari 2024 werd opgestart. Ook hier hangen de gevolgen van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies immers sterk samen met ruimtelijke ontwikkeling, die al jarenlang ter discussie staat. Vandaar het idee om over sectorgrenzen heen de handen in elkaar te slaan om duurzame best practices op te schalen en te laten doorstromen naar het beleid. Tal van overheidsinstanties – Departement Omgeving, Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), Bond Beter Leefmilieu, VIBE, ORI, VLARIO, Embuild Vlaanderen, Buildwise … – bundelden hiervoor de krachten met ruim 130 andere deelnemers. Tegen januari 2027 weten we of deze Green Deal effectief zijn doel zal hebben bereikt.
De meest recente Green Deal – nummer 22 in de rij – zoomt sinds 26 september van dit jaar in op duurzame productie, verwerking en gebruik van lokaal hout, als waardevolle grondstof met ecologische, maatschappelijke en economische troeven. De uitdagingen zijn niet min, want de geglobaliseerde houtmarkt en primaire houtverwerkende industrie hebben het moeilijk. Het opzetten en onderhouden van lokale houtketens in Vlaanderen is dan ook geen evidentie, zeker in combinatie met de toegenomen publieke tegenkanting tegen houtkap en onbegrip voor de economische functie van bossen. Daardoor blijft het aantal bosexploitanten en zagerijen dalen en wordt Vlaams hout vaak geëxporteerd naar het buitenland. Via deze Green Deal hopen de Belgische Houtconfederatie, de Bosgroepen, het Agentschap voor Natuur en Bos en Fedustria samen met tachtig andere deelnemers tegen september 2028 een circulaire lokale houtketen tot stand te brengen, van beheer over verwerking tot gebruik.
