Artificiële intelligentie: het is deze dagen hét buzzword bij uitstek, zowel in de bouwsector als de maatschappij in het algemeen. Om bouwactoren wegwijs te maken in het straatje zonder einde dat AI heet, wijdde Buildwise samen met EY-Parthenon een Innovation Paper aan dit boeiende, maar voor velen nog o zo complexe thema. Wij lichten alvast een tipje van de sluier op door er enkele highlights uit te pikken. Want één ding is zeker: AI zal de komende vijf jaar een enorme impact hebben op alle onderdelen van het bouwproces …
Artificiële intelligentie kan allereerst een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van de administratie binnen de brede bouwsector (studiebureaus, toeleveringsindustrie, aannemers, facilitymanagers …). Op basisniveau kan AI ingezet worden voor administratieve routinehandelingen, zoals het sorteren van e-mails, het genereren van automatische antwoorden en het plannen van afspraken. Ook geavanceerdere processen zoals tekst-analyse, beoordeling van juridische documenten, contractbeheer (bijvoorbeeld detectie van afwijkingen, ontbrekende clausules of compliancegerelateerde risico’s) en facturatie (bijvoorbeeld automatische controle op basis van bestellingen en budgetten) kunnen gestroomlijnd worden met behulp van AI. Dit kan leiden tot het optimaliseren van de projectplanning en het middelen-, voorraad- en personeelsbeheer, evenals de implementatie van geautomatiseerde workflows. De Innovation Paper zoomt daarnaast ook uitvoering in op het rijkelijke AI-potentieel voor de financiering van bouwprojecten, het maken van offertes en analyseren van lastenboeken, project- en risicobeheer, veiligheid op de werf, kwaliteitscontrole, het naleven van regelgeving met prestatie- en documentatie-eisen en zelfs personeelsbeheer en klantencommunicatie.
Ook in de ontwerpfase kan AI een scala aan oplossingen introduceren om talloze hedendaagse uitdagingen (complexere regelgeving en de bijbehorende documentatie-eisen, reductie van de ecologische voetafdruk, toenemende economische druk …) het hoofd te bieden. Zo stelt generative design architecten en ingenieurs in staat om meerdere ontwerpmogelijkheden te genereren op basis van specifieke beperkingen en vereisten, in combinatie met simulatietools voor energie- en duurzaamheidsmodellering. Aanvankelijk moet dit leiden tot het minimaliseren van het materiaalgebruik of het maximaliseren van de functionele gebouwoppervlakte. Op langere termijn zullen ook complexere technologieën zoals smart building platforms een rol spelen. Geavanceerde BIM-systemen zullen op hun beurt realtimesamenwerking en data-integratie toelaten, terwijl digital twins fysieke gebouwen en infrastructuur nauwkeurig zullen kunnen simuleren. XR-technologieën kunnen ontwerpers dan weer ondersteunen met interactieve visualisaties en realtimedataoverlays. Tot slot zullen ook levenscyclusanalyses en circulair materiaalgebruik integraal deel uitmaken van toekomstige AI-gegenereerde ontwerpen.

In het logistieke en leverancierssegment kunnen AI-toepassingen zoals voorspellende analyses en voorraadbeheer resulteren in kostenbesparingen en geoptimaliseerde planningen, met blockchaintechnologie als belangrijke hefboom. Op langere termijn kunnen ook semiautonome voertuigen, robots en IoT-automatisering soelaas bieden. Qua materiaalgebruik zullen voorspellende analyses bijdragen tot een beter gebruik van de beschikbare middelen en het reduceren van verspilling en afval. Machine learning kan dan weer de kwaliteit van de grondstoffen waarborgen en ondersteunend werken voor predictief onderhoud. AI kan ook de automatisering van de productieprocessen versterken, onder meer door een beroep te doen op robots (waaronder 3D-printers) die precisie en realtimeoptimalisatie mogelijk maken.
Tot slot kan artificiële intelligentie, in combinatie met digital twins en internet of things, de manier waarop gebouwen beheerd en onderhouden worden grondig transformeren. Door voorspellende en proactieve onderhoudstechnieken te implementeren – op basis van IoT-sensoren die in realtime gegevens van kritieke systemen verzamelen via cloud-based platforms – kunnen de levensduur van bouwcomponenten verlengd en de prestaties van technische installaties geoptimaliseerd worden. Onderhoudsschema’s verbeteren, storingen of defecten oplossen vooraleer ze schade veroorzaken en de kostelijke downtime minimaliseren: dat is het hogere doel. AI-gestuurde robots zullen daarbij in toenemende mate repetitieve taken overnemen. Ook qua energiebeheer zal de meerwaarde navenant zijn. De end-of-lifefase van gebouwen zal er evenzeer wel bij varen, met meer hergebruik en recyclage van de gebruikte materialen als prioriteit. In dat opzicht kan AI helpen bij het identificeren en analyseren van bestaande bouwmaterialen (idealiter op basis van digitale materiaalpaspoorten), het inschatten van hun financiële waarde bij recuperatie en het selecteren van de meest efficiënte verwerkingsmethode voor het bouwafval dat alsnog gegenereerd wordt. Op lange termijn zal er sprake zijn van geautomatiseerde sloopprocessen, waarbij robotica en computer vision kunnen bijdragen aan de efficiëntere ontmanteling van gebouwen.