De voorbije vier jaar is het aantal aanvragen voor nieuwbouwwoningen door particulieren bijna gehalveerd. Dat blijkt uit cijfers van het Omgevingsloket. In absolute aantallen ging het om 14.391 aanvragen in 2021 en 7.750 aanvragen vorig jaar. De nieuwbouwmarkt heeft het al langer moeilijk: in 2025 werd in ons land het laagste aantal aanvragen voor nieuwbouwwoningen sinds 2002 goedgekeurd.
In Vlaanderen gaat een woonproject gepaard met steeds meer regelgeving en technische complexiteit. Dat is alsmaar minder te behappen voor een particulier. Niet alleen gaat het vaker om grotere projecten zoals appartementen of een hele wijk, ook zijn de gebruiksbeperkingen op goedgelegen bouwgronden of de administratieve vereisten niet op één hand te tellen. Daarbovenop komen de vereisten rond energiezuinigheid, akoestiek, brandveiligheid, luchtdichtheid enzovoort, evenals de bijbehorende technische complexiteit op de bouwplaats.
Daardoor klopt de Vlaming steeds vaker aan bij woningbouwers en ontwikkelaars. Maar zulke nieuwbouwprojecten worden bij ons overbelast. 40 % van de kostprijs van een nieuw appartement of een nieuwe woning heeft betrekking op registratierechten, btw en loonlasten.
Daarom vraagt Embuild een verlaagd btw-tarief van 6 % voor de bouw en de aankoop van de enige en eigen woning en voor de bouw van woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd aan een natuurlijke persoon, naar analogie met het bestaande btw-stelsel voor sloop en heropbouw. Ook kan de Vlaamse regering ingrijpen door de registratierechten op de grond naar 2 % te verlagen. Op die manier wordt de aankoop van een nieuwbouwwoning meer gelijk behandeld met de aankoop van een bestaande woning, waarvoor sinds 1 januari 2025 een registratierecht van 2 % geldt.