Platform voor de bouw
Hoe beoordeel je de financiële haalbaarheid van een energetische renovatie? Meestal door investeringskosten af te zetten tegen toekomstige energiebesparingen. Maar wat met meer comfort, een betere dienstverlening of maatschappelijke meerwaarde? In een podcast van het Vlaams Energiebedrijf (veb) pleiten drie deskundigen voor een bredere kijk op de businesscase van publieke gebouwen.
Wie investeert in de renovatie van publiek vastgoed, wil weten wanneer die investering zichzelf terugverdient. Logisch, zeker wanneer het om publieke middelen gaat. Toch kan een eenzijdige focus op terugverdientijd de energietransitie afremmen. Maatschappelijk waardevolle projecten dreigen daardoor financieel onvoldoende aantrekkelijk te lijken.
Ruben Baetens, onderzoeker aan KU Leuven en instituutscoördinator van het KU Leuven Instituut voor Energie en Maatschappij (KIEM), Antoon Soete, medeoprichter van Wattson, en Steven Van Esser, transitiemanager bij veb, bespreken waarom de klassieke businesscase niet het volledige verhaal vertelt.
Een spreadsheet maakt investeringsscenario’s vergelijkbaar en helpt bestuurders beslissingen verantwoorden. Maar energiebesparing is eenvoudiger te berekenen dan een aangenamer binnenklimaat, betere gezondheid of sterkere publieke dienstverlening.
Ook de verdeling van kosten en baten vormt een uitdaging. Bij zogenaamde split incentives betaalt de ene partij de investering, terwijl een andere profiteert. Denk aan een gebouweigenaar die renoveert terwijl de huurder een lagere energiefactuur krijgt.
Daar komt de tijdshorizon bij: gebouwen gaan tientallen jaren mee, terwijl overheidsbudgetten jaarlijks worden vastgelegd en bestuursperiodes veel korter zijn.
De gesprekspartners waarschuwen voor een eenzijdige focus op snelle besparingen. Zonnepanelen plaatsen op een dak dat enkele jaren later gerenoveerd moet worden, veroorzaakt bijvoorbeeld dubbel werk.
Beter is om eerst het gewenste eindbeeld voor 2050 te bepalen en vervolgens de noodzakelijke ingrepen in een logische volgorde te plannen. Door maatregelen met korte en lange terugverdientijden te combineren, kunnen bovendien moeilijkere investeringen haalbaarder worden.
Ook Energy Service Companies (ESCO’s), die ontwerp, uitvoering en onderhoud combineren en energiebesparingen contractueel kunnen garanderen, bieden mogelijkheden. Publieke besturen moeten daarbij wel voldoende eigen expertise behouden.
De conclusie is niet dat financiële berekeningen overbodig zijn. Ze blijven noodzakelijk, maar moeten deel uitmaken van een bredere beoordeling waarin maatschappelijke waarde, gebruik en toekomstbestendigheid eveneens meetellen.
Beluister de podcast
Ontdek hoe lokale besturen hun gebouwen duurzaam renoveren richting 2050. In de eerste aflevering van de podcastreeks De Energietransitie van veb bespreken de gasten hoe lokale besturen hun gebouwenpatrimonium toekomstbestendig kunnen maken.
🎧 Beluister de podcastreeks op Spotify– Aflevering 2: Voorbij de businesscase
