Platform voor de bouw
Het hoofdidee van Stad Gent was een respectvolle herbestemming van het dienstencentrum in Gentbrugge. De drie gebouwen, die dateren uit de jaren 70, scoorden slecht op het vlak van energie-efficiëntie. Wat volgde was niet zomaar een renovatie- en nieuwbouwtraject, maar een transformatie van formaat. De combinatie van dynamische buurtontwikkeling, duurzame keuzes en circulaire toepassingen maakt van de Felix een toonbeeld van ‘urban change’.
Bouwbedrijf Floré en ACH Build waren meteen gewonnen voor het uitdagende project. Ruim vier jaar later, op 10 oktober 2025, viel een uitnodiging voor de feestelijke opening van de Felix in de brievenbus. Het mag gezegd: een project van 10.000 m² tot een goed einde brengen is geen kleinigheid. Niettemin werd een prachtig eindresultaat neergezet.
“De Felix een totaalrenovatie noemen, is een understatement”, bevestigt Bart Van de Velde, technisch directeur bij Bouwbedrijf Floré. “Het is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen verschillende partijen, waar ik met tevredenheid op terugblik. Als bouwbedrijf bundelden we onze krachten en middelen met ACH Build om samen tot een kwalitatief resultaat te komen. Door in een tijdelijk consortium deel te nemen aan de openbare aanbesteding konden we de aanbestedende dienst overtuigen van onze visie en expertise. De Felix was trouwens niet het eerste project dat we samen deden met ACH Build. Telkens blijkt de kruisbestuiving van kennis en expertise erg waardevol.”
Van verouderd dienstencentrum tot bruisende ontmoetingsplaats, dat is de metamorfose die de Felix in Gentbrugge onderging. Gelegen tussen de Gentbrugse Meersen en het E17-viaduct, biedt het vernieuwde complex onderdak aan een theaterzaal, bibliotheek, buitenschoolse kinderopvang, het politiecommissariaat, het nieuwe Felixcafé en andere publieke ruimtes. Hier gaan functies als ontmoeten, ontspannen en leren naadloos in elkaar over. Zo huisvest de Felix nu ook de Academie voor Muziek, Woord en Dans ‘De Kunstbrug’, Secundair Kunstinstituut Gent (SKI) en de Freinetschool ‘t Groen Drieske.
Polyvalentie is hier overduidelijk het sleutelwoord. Het imposante geheel dankt zijn naam aan de architect Paul Felix, die het oorspronkelijke gebouw ontwierp. De kenmerkende brutalistische stijl – met zijn betonarchitectuur, sobere materialen en strakke lijnen – zette ook in het nieuwe ontwerp de toon. Een bewuste keuze van het architectenbureau ATAMA (Atelier for Transformative Architecture & Masterplanning), ondersteunt door UTIL, Boydens Engineering (intussen Sweco), Daidalos Peutz en Cluster.
Het herbestemde project bestaat uit drie gebouwen van verschillende hoogtes. Om nieuwe functies te kunnen toevoegen, drong een uitbreiding zich op. Het hoogste bouwvolume kreeg een optopping, waarbij vanuit de kelder micropalen werden aangebracht om de verticale krachten van de bovenbouw veilig naar de fundering over te dragen. Een knap staaltje bouwtechniek! Ook het tweede gebouw – waar de bibliotheek en de Freinetschool ’t Groen Drieske hun nieuwe stek hebben – kreeg zijn spreekwoordelijke kers op de taart: een extra verdieping die als speelplaats dient. Verder werd de bestaande cluster uitgebreid met een vierde constructie die het nieuwe pronkstuk omvat: de spektakelzaal.
De bibliotheek vormt het kloppende hart van de benedenverdieping, omgeven door open werkplekken die de visuele connectie met de andere ruimtes bevorderen. Het zijn precies die elementen van verbondenheid en transparantie die kenmerkend zijn voor het ontwerp. Zo leiden de verschillende toegangen van het complex naar een centrale agora: een ruime ontmoetingsplek op het binnenplein.
Het is een uniek concept geworden met een knipoog naar de oorspronkelijke architectuur. Zo werden de betonnen gevelelementen en de luifel op kleur gebracht met ‘ton pierre’, waardoor ze mooi aansluiten bij het karakteristieke ontwerp uit de jaren zeventig.
“Als bouwheer hechtte Stad Gent veel belang aan een duurzame renovatie met verbeterde energetische prestaties. Tegelijk was het respect voor de oorspronkelijke architectuur een belangrijke factor, en daar werd tijdens de werken voortdurend rekening mee gehouden. Soms moesten we daarvoor wel wat obstakels overwinnen, maar we houden nu eenmaal van een uitdaging”, aldus Van de Velde. “Om de energie-efficiëntie te verhogen, werden bijvoorbeeld moderne HVAC-systemen geïntegreerd, maar die moesten wel passen binnen de bestaande afmetingen en vormen van het gebouw. Zelfs de kleinste structurele afwijking die tijdens de ontmanteling aan het licht kwam, had daarbij meteen gevolgen voor de uitvoering.”
“Ook de aanpak van de buitenschil toont hoe het project circulariteit en hedendaagse isolatie-eisen weet te verzoenen. Een deel van de gevelpanelen werd zorgvuldig gedemonteerd, voorzien van nieuwe isolatie en daarna opnieuw geplaatst. Voorafgaand werden verschillende ‘sondages’ uitgevoerd om de kwaliteit van het beton te controleren. Warmterecuperatie en waterhergebruik vullen het rijtje van milieubewuste keuzes aan. Met als neusje van de zalm: een BEO-veld dat aardwarmte levert. Hiervoor werden geothermische boringen uitgevoerd over het volledige terrein, inclusief onder de theaterzaal. Die laatste voldoet zelfs aan de eisen van een passief gebouw, uitgerust met een groendak. En laten we de optimale akoestische prestaties niet vergeten, een cruciale voorwaarde voor de gewenste belevingskwaliteit.”
“De Felix ontpopte zich tot een duurzame ontmoetingscluster waar ‘urban design’ samensmelt met de omgeving. Een geslaagde reconversie! Precies het soort project waarbij Bouwbedrijf Floré zijn kwaliteiten kan tonen. We zijn niet alleen ontzettend trots op het eindresultaat, maar ook op de samenwerking met onze bouwpartner ACH Building en alle andere spelers binnen het bouwteam”, besluit Van de Velde.
TECHNISCHE FICHE
Bouwheer Stad Gent
Architect ATAMA (Gent)
Hoofdaannemer(s) TM Bouwbedrijf Floré (Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht) – ACH Bouw (Antwerpen)
