The Marnix, het historische hoofdkantoor van ING in hartje Brussel, is klaar voor zijn derde leven. Dit monumentale gebouw van 47.000 m², dat dateert uit het begin van de jaren 60 en in 1993 al eens werd uitgebreid, startte eind september aan een nieuw tijdperk, conform de meest veeleisende hedendaagse certificeringen. In navolging van de welbekende Amerikaanse ontwerper Gordon Bunshaft hanteerden de architecten vier belangrijke uitgangspunten voor de indrukwekkende renovatie, die met het grootst mogelijke respect voor het origineel werd uitgevoerd: transparantie, welzijn, innovatie en kunst.
Een vide die het gebouw van beneden tot boven doorkruist – als een soort ruggengraat – en op die manier zowel een riante natuurlijke lichtinval garandeert als sociale interactie stimuleert. De restauratie van de oorspronkelijke ingang aan de Marnix-esplanade. De oude kelder die is omgevormd tot een royale patio. De herinrichting van het gelijkvloers in functie van gedeeld gebruik. De integratie van milieuparameters als ontwerpvariabelen (natuurlijke lichtinval, zonnewarmte, ventilatie, biodiversiteit, waterbeheer) om er een klimaatrobuust geheel van te maken. De implementatie van circulaire bouwprincipes via het maximale gebruik van biobased materialen en een focus op demonteerbaarheid, met name door de voorkeur te geven aan mechanische bevestigingen en droge constructies. En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Het mag duidelijk zijn: The Marnix heeft een grondige metamorfose ondergaan, zonder zijn karakteristieke eigenheid te verliezen.
“De aankondiging van de ontwerpwedstrijd kwam in volle coronacrisis bij ons binnen. Het Marnix-gebouw was voor ons een van de mooiste gebouwen van Brussel. Hoe zouden we daar iets aan durven veranderen? En hoe konden we mensen stimuleren om weer naar kantoor te komen? Dat waren de hamvragen waarop we een antwoord moesten zien te formuleren”, klinkt het bij A2M en Moreno architecture & associés.
Met inachtneming van de richtlijnen die waren opgelegd door de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen, die het oorspronkelijke materiaalgebruik en de bijbehorende esthetiek maximaal wilde vrijwaren, wisten de architecten de door ING gewenste sfeer van openheid en transparantie te creëren. Dorothée Peeters, interieurarchitecte bij A2M: “Marnix 3, het volume dat de twee gebouwvleugels met elkaar verbindt, was vroeger donker en gesloten, maar is nu het meest dynamische gedeelte van het complex geworden, met onder meer tribunes in de nieuwe vide die de verschillende verdiepingen met elkaar verbindt. In de gebouwvleugels zelf zijn open ruimtes met flexibele werkplekken gecombineerd met vergaderzalen en ‘concentratiebubbels’. Koffiehoekjes, zitbanken enzovoort maken de kantoorruimtes nog gezelliger, temeer omdat ze worden verfraaid door de private kunstcollectie van de bank.”
Aline Branders, architect-partner bij A2M: “Na een grondige inventarisatie zijn sommige interieurelementen elders hergebruikt en andere ter plaatse, voornamelijk meubels. Alle tapijten zijn gerecycleerd. Het idee was om de oorspronkelijke sfeer opnieuw op te roepen door wit en edele materialen zoals walnoothout op een fijnzinnige manier te combineren en de meer eigentijdse ingrepen te accentueren met een iets meer uitgesproken uitstraling, zoals spiegelende kunststofbekleding.”
Sebastian Moreno-Vacca, architect-bestuurder bij A2M: “Dankzij deze renovatie, die bijna op Passive House-niveau is uitgevoerd, is het energieverbruik drastisch gedaald, waardoor de CO2-uitstoot met meer dan 76 % wordt gereduceerd! Daarnaast is er sprake van een regeneratieve architectuur die de omringende wijk ten goede komt, met dank aan de toepassing van een fotokatalytische coating op het beton van de gevel.
De coating breekt NOx (stikstofoxiden) af en draagt zo bij aan de zuivering van de omgevingslucht in de sterk vervuilde stedelijke setting.”
Gedurende de renovatiewerken, die meer dan drie jaar in beslag namen, bleef het gebouw in gebruik. Inmiddels kunnen de ING-medewerkers en bezoekers er genieten van lichte, open ruimtes waarin op stijlvolle wijze natuurelementen en kunstobjecten zijn geïntegreerd. The Marnix bevordert de interne samenwerking en flexibele manieren van werken, terwijl het zich eveneens openstelt voor de omringende buurt.
De focus op kwaliteit leverde zowel een BREEAM Outstanding- als een WELL Platinum-certificaat op. Bovendien zal het gebouw binnenkort ook CO2-neutraal zijn, wat getuigt van een globale aanpak waarin duurzaamheid, performantie en welzijn optimaal met elkaar verzoend zijn. Kers op de taart: een beheersbare kost per m2 gezien de omvang van het project en de behaalde prestaties. “Dit project herinnert ons eraan dat we ons niet moeten vergissen in de strijd die we voeren. Renovatie moet voorrang krijgen. Zeker in België, waar de gebouwen over het algemeen erg oud zijn”, besluit Sebastian Moreno-Vacca.
TECHNISCHE FICHE
Bouwheer ING Belgium (Brussel)
Architect AZM (Elsene) en Moreno architecture & associés (Luxemburg-Stad, Luxemburg)
Hoofdaannemer(s) Louis De Waele (Watermaal-Bosvoorde)
METOS – PROFESSIONELE KEUKEN
Niet enkel de kantoorruimtes van ING zijn in een nieuw jasje gestoken. Er werd ook een hypermoderne professionele keuken geinstalleerd door Metos. “We waren verantwoordelijk voor de volledige keukenuitrusting, de afzuigkappen en alles wat met koeling te maken had”, vertelt projectingenieur Younes Tassi. “Dit was een project met flink wat uitdagingen. Aangezien het om een renovatie ging, moesten we uiteraard rekening houden met de bestaande gebouwstructuur. Gezien de duurzaamheidsdoelstellingen werd er gekozen voor CO2-koeling, wat in vergelijking met een standardinstallatie veel extra technische complexiteit met zich meebracht en bijkomende veiligheidsmaatregelen vergde. Bovendien zijn er in het voortraject verschillende planwijzigingen doorgevoerd, waardoor de uitvoeringstermijn een stuk ingekort werd. Desondanks zijn we erin geslaagd om alles tegen de vooropgestelde datum klaar te krijgen. Het eindresultaat is ronduit indrukwekkend. Alle apparatuur is van zeer hoge kwaliteit en qua rendement het beste wat je op de markt kunt vinden. In dit project kwamen de troeven van Metos optimaal tot hun recht: onze ruime inhouse expertise (onder meer in koeltechniek, elektriciteit en loodgieterij, het feit dat we alles zelf doen en ons mannetje staan op de werf zonder extra onderaannemers, én ons vermogen om – volledig conform de eisen van de klant – een enorme flexibiliteit aan de dag te leggen. Dat we als marktleider in de Benelux deel uitmaken van de ALl-groep, de grootste leverancier van keukenapparatuur ter wereld, geeft ons de nodige slagkracht om complexe opdrachten als deze met brio tot een goed einde te brengen, en dat aan een ongeevenaarde prijs-kwaliteitsverhouding.”
