Platform voor de bouw
Offsite productie en prefabricatie staan doorgaans garant voor efficiëntie. Maar geldt dat ook wanneer er BIM in het spel is? Of maakt dat alles net ingewikkelder? Ives Vanhauwenhuyse en Brecht Haelewyck van klasse 8-installatiebedrijf Decat benaderden dit vraagstuk met kritische blik tijdens het meest recente inspiratie-event van Het Digitaal Bouwteam. “De vraag is niet zozeer of BIM kan leiden tot efficiëntie, maar eerder of we bereid zijn om de complexiteit die nodig is om die efficiëntie te bekomen te beheersen.”
In 2020 installeerde Decat voor het eerst geprefabriceerde technische kokers op een werf. Vandaag is dit een courant gegeven bij deze vooruitstrevende technische dienstverlener. Intussen blijven prefabkokers snel aan populariteit winnen, zowel in de residentiële als de utiliteitsbouw. “En dan zeker in projecten waar snelheid, precisie en kwaliteitscontrole belangrijk zijn. Ze bieden immers heel wat voordelen, waaronder kwaliteit, veiligheid en voorspelbaarheid. Op basis van onze ervaringen op werven sturen we het productieproces in onze ateliers continu bij”, geeft Ives Vanhauwenhuyse aan.
Spreken we over offsite productie, dan klinkt het woord efficiëntie bijna vanzelfsprekend. Maar dat is niet noodzakelijk zo, benadrukt Vanhauwenhuyse. “Er is één cruciale factor die alles bepaalt: goed beheer van informatie. En daar speelt BIM een sleutelrol in. BIM belooft helderheid en voorspelbaarheid, op basis van een 3D-model dat bij ontwerp, engineering, productie en montage als ‘single source of truth’ fungeert. In theorie is dat een soepel proces, want elke component is gekend vooraleer er iets wordt geproduceerd. In de praktijk ontstaat er echter een spanningsveld tussen die efficiëntie en de complexiteit die toeneemt naarmate er data in een BIM-model wordt verwerkt, vermits er dan ook meer beheerd, gevalideerd en geüpdatet moet worden.”
Voor offsite productie moeten BIM-modellen bovendien veel meer informatie bevatten en nauwkeuriger zijn dan voor een traditioneel bouwproject. “Dat vergt tijd, expertise en duidelijke afspraken. De voorspelbaarheid die offsite productie vereist, vloeit rechtstreeks voort uit de kwaliteit van de 3D-tekeningen. Een kleine fout leidt tot een zeer kostelijke oplossing of zelfs herfabricage. Daarom moeten we ons afvragen of BIM ons altijd naar meer efficiëntie leidt of net een nieuwe laag van digitale complexiteit introduceert”, oppert Ives Vanhauwenhuyse.
De kracht van offsite productie op basis van BIM schuilt niet enkel in technologie, maar ook in samenwerking en procesdiscipline. “Het wordt pas effectief als verschillende teams al vroeg in het bouwproces samenwerken, alle verantwoordelijkheden helder zijn en iedereen goed wat zijn/haar taak is. Daarnaast is ook datakwaliteit is heel belangrijk”, aldus Vanhauwenhuyse. “Kortom: zonder het juiste detailniveau, goede afspraken en continue afstemming kan BIM net contraproductief zijn. De vraag is dus niet zozeer of het kan resulteren in efficiëntie, maar eerder of wij bereid zijn om de complexiteit die nodig is om die efficiëntie te bekomen te beheersen.”
Brecht Haelewyck maakte die complexiteit op zijn beurt concreet en inzichtelijk. “In de praktijk moeten er enkele hindernissen overwonnen worden om BIM optimaal te benutten in het kader van offsite productie”, vertelt hij. “Een eerste moeilijkheid is databeheer: er is vaak een overload aan informatie, die bovendien niet altijd leesbaar of gestructureerd is. Daarnaast zorgt de coördinatie tussen verschillende softwarepakketten regelmatig voor mismatches. Ook de menselijke factor speelt een rol, want niet iedereen binnen het projectteam beschikt over de juiste BIM-kennis, die in het geval van onze prefabkokers meer met productontwerp dan gebouwtekeningen te maken heeft. Tot slot is er de wijzigingsdruk: doordat je met enkele luttele muisklikken aanpassingen kan doorvoeren, bestaat het risico op onbezonnen wijzigingen die nadien veel correctiewerk vergen.”
Bij Decat houden ze de touwtjes dan ook strak in handen. “Om keer op keer een kwalitatief resultaat te bekomen, moet je kunnen terugvallen op duidelijke procedures”, onderstreept Haelewyck. “Vandaar dat we zoveel mogelijk binnen één software-ecosysteem opereren, wat ons toelaat om zonder tussenstappen van ontwerp naar productie te gaan. In functie van tijdswinst en een uniforme uitvoering werken we ook maximaal met voorgemonteerde assemblages. Voorts kiezen we er bewust voor om alles te beheren vanuit een common data environment, waardoor alle partijen met één gedeelde en betrouwbare dataset kunnen werken. Het BIM-model wordt bovendien gekoppeld aan business intelligence, zodat dashboards op basis van de toegepaste filters specifieke inzichten kunnen geven. Zo brengen we de data echt tot bij de mensen die het nodig hebben, zonder afhankelijk te zijn van het BIM-team. Eens het 3D-model getekend en al de nodige data voorhanden is, kunnen we door middel van automatisatie snel kwalitatieve plannen genereren. Kortom: door ons te focussen op het beschikbaar maken van kwalitatieve 3D-tekeningen met de juiste data op één platform kunnen we die complexe puzzel makkelijker leggen.”
“Conclusie: tijdswinst is zeker mogelijk, maar goede communicatie is essentieel en de data die eruit voortvloeit moet correct zijn en slim verwerkt worden. De kwaliteit stijgt immers merkbaar zodra de databetrouwbaarheid verbetert. We kunnen stellen dat BIM in offsite productie rendabel en efficiënt wordt vanaf drie bouwlagen, ervan uitgaande dat we over goedgevulde prefabkokers spreken waarin meerdere technieken vervat zitten”, besluit Ives Vanhauwenhuyse.
Het Digitaal Bouwteam is een kennisplatform dat inspireert en oplossingen aanreikt om te ontwerpen, bouwen en beheren in BIM. Meer info is terug te vinden via www.digitaalbouwteam.be.
