Platform voor de bouw
Sinds kort beschikt kunstlogistiekspecialist Mobull over een nieuw depot dat de grenzen van klassieke opslaginfrastructuur op geheel eigen wijze verlegt. Vlak bij vrachtluchthaven Brucargo verrees een meerlagig complex met 4000 m² geklimatiseerde stockageruimte en een reeks kleinere ‘viewing rooms’. Deze centrale hub voor kunstopslag en -collectiebeheer combineert hoge technische prestaties met een uitgesproken architecturale identiteit, waarbij een grote BIPV-gevel met iconische zwart-witfoto van René Magritte letterlijk en figuurlijk als beeldbepalend element fungeert.
Als onderdeel van de internationale Hasenkamp Group was Mobull al geruime tijd op zoek naar uitbreidingsmogelijkheden voor zijn Belgische activiteiten. De beschikbare ruimte op de Hasenkamp-site in Zaventem bleek echter beperkt, terwijl de vraag naar bijkomende opslagcapaciteit bleef toenemen. Om de resterende ruimte op het terrein optimaal te benutten, opteerde ebtca architecten voor een compacte, gestapelde constructie. Daarbij moest het bureau wel rekening houden met heel wat specifieke randvoorwaarden, aangezien de site pal onder de aanvliegzone van de luchthaven ligt. Het nam 30 à 40 centimeter tolerantie ten opzichte van de maximaal toegelaten TAW-hoogte en ging daarmee aan de slag.
Zo complex de randvoorwaarden, zo eenvoudig de ontwerpvraag van Mobull: zo veel mogelijk bruikbare oppervlakte creëren voor de stockage van waardevolle kunstwerken. Vermits bepaalde kunstobjecten geen daglicht verdragen, wilde de bouwheer initieel ook een volledig gesloten volume. Toch mikten de architecten hoger dan louter functionele opslaginfrastructuur en werkten ze de zijkanten van het gebouw open. Op die manier ontstonden er niet enkel fraaie vergezichten – bij mooi weer zelfs tot aan de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen – maar ook meteen een reeks kleinere ruimtes die als ‘viewing rooms’ kunnen fungeren. Eigenaars en curatoren van over de hele wereld kunnen er kunstwerken in optimale omstandigheden gaan bezichtigen, bijvoorbeeld in aanloop naar een tentoonstelling. Zo voegde ebtca architecten een waardevolle extra functionaliteit toe zonder afbreuk te doen aan de primaire vraag van de bouwheer.
Het nieuwe kunstdepot van Mobull heeft nog meer verrassingen in petto. Achter het eenvoudige betonnen silhouet schuilt immers een technisch geavanceerd gebouw. Enerzijds is het zaak om de temperatuur en het vochtgehalte continu stabiel te houden, anderzijds wilde de bouwheer nadrukkelijk inzetten op duurzaamheid. Een BEO-veld en geothermische warmtepompen zorgen voor fossielvrije verwarming en koeling, terwijl zonnepanelen gekoppeld aan een batterijopslagsysteem de nodige groene stroom leveren. Dit maakt het gebouw in energetisch opzicht zelfvoorzienend. Daarnaast is er in functie van de brandveiligheid een innovatief gasblussysteem toegepast dat de aanwezige kunstwerken beschermt zonder de risico’s die gepaard gaan met water- of schuimblussing. Installateur Energie+ en hoofdaannemer Willy Naessens Industriebouw zorgden voor uitstekende ondersteuning in dit traject.
Het meest opvallende onderdeel van dit bijzondere project is zonder twijfel de monumentale BIPV-façade. Om de energetische ambities waar te maken, werd er geopteerd voor een grootschalige geïntegreerde zonnegevel die tegelijkertijd dienstdoet als architecturaal statement. Er is immers een iconische foto van René Magritte in verwerkt, die met zijn bolhoed als het ware een welkomstgebaar maakt naar de bezoekers. Om alles deskundig in de praktijk te brengen, werkte ebtca architecten nauw samen met enkele gespecialiseerde partners: Limeparts-Drooghmans, Soltech en Kameleon Solar.
Het verknipte beeld is geëtst op een zwarte folie die geïntegreerd is in de glasopbouw van de PV-panelen. Om het energetische rendement niet te hypothekeren, zit achter elk PV-paneel een optimizer.
Het resultaat is een gebouw waarvan de kopgevel tegelijk energiecentrale, referentiepunt en kunstwerk is. Daar kwam heel wat engineering en specifiek designwerk aan te pas, onder meer om alle visuele nuances juist te krijgen, inclusief een subtiele reflectie van de hemel in de PV-panelen (naar de typerende wolken in de schilderijen van Magritte). Missie geslaagd, want de fijngevoeligheid die de architecten voor ogen hadden, komt perfect tot uiting. Ze zijn dan ook erg fier op deze referentie, die hun bureau bij uitstek typeert. “Het was geen sinecure om binnen de krappe contouren van het perceel en conform de strikte stedenbouwkundige voorschriften zo’n aanzienlijk volume te realiseren, maar dat soort uitdagingen spreekt ons net aan. Hoe meer context en beperkingen er zijn, hoe interessanter het wordt om tot een doordachte oplossing te komen”, klinkt het.
Limeparts-Drooghmans – BIPV-gevel
Dat René Magritte het gezicht is van het nieuwe kunstdepot van Mobull in Zaventem is volledig te danken aan de unieke BIPV-gevel. Deze werd vakkundig gerealiseerd door Limeparts-Drooghmans, met name via een vruchtbare samenwerking met Soltech en Kameleon Solar. “Als gevelbouwer hadden we al de nodige ervaring met de realisatie van BIPV-façades, maar de geïntegreerde afbeelding van Magritte maakte het natuurlijk net dat tikkeltje specialer”, vertelt Lorenz Janssens, calculator en werkvoorbereider bij Limeparts-Drooghmans. “We leidden de volledige engineering in goede banen en fungeerden tevens als aanspreekpunt voor de architect, waarbij we streefden naar een optimale technische uitwerking van het beoogde gevelbeeld. Eens alles op punt stond, zorgden we uiteraard ook voor de montage. Eerst plaatsten we de aluminium achterstructuur, vervolgens kwam de elektricien de vereiste optimizers bevestigen en tot slot puzzelden wij de PV-panelen bij elkaar tot één strak geheel. Het eindresultaat is zeer geslaagd, vind ik. Qua visitekaartje kan dit project tellen, temeer omdat de interesse in BIPV-gevels fors aan het toenemen is. Architecten die op zoek zijn naar een geschikte gevelbouwer kunnen dus zeker bij ons komen aankloppen voor ambitieuze realisaties als deze.”
TECHNISCHE FICHE
Bouwheer Mobull (Zaventem)
Architect ebtca architecten (Zaventem)
Hoofdaannemer(s) Willy Naessens Industriebouw (Wortegem-Petegem)
