Platform voor de bouw
In 2015 werd het centrum van Herentals opgeschrikt door een zware brand, waarbij het horecapand met café Gildenhuis volledig in vlammen opging. Tien jaar later is deze zwarte bladzijde uit de stedelijke geschiedenis definitief omgedraaid. Op de hoek van de Grote Markt en de Zandstraat verrees een fraai nieuwbouwvolume dat is opgevat als uitbreiding van het naburige hotel De Zalm, met onder meer ruimte voor 29 extra hotelkamers, een gelijkvloers restaurant met open keuken en een vergaderzaal. Dankzij de uitgekiende architecturale vormgeving vervolledigt het gebouw niet enkel beide aanpalende gevelrijen, maar houdt het er ook een sterke eigen identiteit op na.
Jarenlang was het een triest gezicht op de Herentalse Grote Markt. Op de plek waar ooit het plaatselijke caféleven floreerde, bleef na november 2015 enkel een zwartgeblakerde ruïne over, als een pijnlijke herinnering aan het Gildenhuis-inferno. Hotelier Frank Rastelli kon het niet langer aanzien en verhinderde dat de gapende wonde een blijvend litteken werd. Als eigenaar van het naburige hotel De Zalm broedde hij al een tijdje op capaciteitsuitbreiding. Hij kocht het afgebrande hoekpand aan en besloot het – ondanks de economische onzekerheid in de nasleep van de coronacrisis – af te breken en te vervangen door een nieuwbouw die opnieuw de nodige grandeur uitstraalt.
Het ontwerp van het nieuwe hoekpand is van de hand van ARAT■architecten, dat een halve kilometer verderop gevestigd is en dus een echte thuismatch speelde. “Onze samenwerking met Frank Rastelli gaat terug tot 2018, toen we ons steentje bijdroegen aan de verrijzenis van café De Kluis op de Lichtaartseweg. Daar is het vertrouwen gegroeid om ook het ontwerp voor de uitbreiding van hotel De Zalm door ons te laten uitwerken”, vertelt architect-bestuurder Bart Callaerts. “Naast 29 extra hotelkamers zitten in het nieuwe gebouw ook een nieuw restaurant met open keuken, een polyvalente vergaderzaal, een ontspanningszaal, een fietsstalplaats en dienstruimtes vervat. De uitbreiding diende aan te sluiten bij het bestaande hotel met 24 kamers, die verdeeld zijn over drie bouwlagen en zich telkens aan weerszijden van een centrale gang bevinden. Aangezien de nieuwe circulatie (met onder meer twee personenliften) hierop moest aansluiten, waren we gebonden aan de bestaande vloerniveaus en opteerden we bijgevolg voor een gelijkaardige kamerschikking. Doordat het gelijkvloers een hoog plafond heeft en het gebouw gedragen wordt door kolommen, is er sprake van een rijkelijke natuurlijke lichtinval en een sterke link met de Grote Markt. Het ontbreken van dragende wanden biedt heel wat ruimtelijke flexibiliteit naar de toekomst toe.”
De architecten wilden het gebouw een positieve uitstraling geven die naadloos aansloot bij de omgeving. “De stedenbouwkundige uitdaging bestond erin om enerzijds aan te sluiten bij de gevel van het vroegere restaurant Au Bain Marie aan de zijde van de Grote Markt (waar nu de hotelreceptie gevestigd is) en anderzijds een nieuwe straatgevel te creëren in de Zandstraat”, legt Bart Callaerts uit. “De façade aan de Grote Markt bouwt voort op de typologie van het bestaande hotel en bestaat uit een mix van drie gevelsteenvarianten, waaronder betonsteen waar natuurlijke schelpen in verwerkt zijn. Dit zorgt ervoor dat er nergens harde visuele overgangen zijn. Een elegante luifel boven het gelijkvloers zorgt voor een visuele connectie tussen de receptie in het bestaande hotelgedeelte en het nieuwe restaurant. Aan de kant van de Zandstraat worden de buitenterrassen aan de kamers in de verf gezet via het opvallende lijnenspel in het buitenschrijnwerk. Ook de beglazing kreeg er bewust een variabele breedte. Claustrametselwerk beperkt de inkijk in de gelijkvloerse ontbijtruimte, zonder deze totaal af te schermen. De hoek van het gebouw is afgerond, waardoor de twee gevels elkaar op een zachte manier aanvullen. Het licht teruggetrokken dakvolume plooit zich open – inclusief afgeronde beglazing en een smal terras – om de hotelgasten een panoramisch uitzicht te bieden.”
Het was niet de eerste keer dat ARAT■architecten een bijzonder project realiseerde in hartje Herentals. Al moest het in dit geval wel rekening houden met enkele locatiegebonden beperkingen. “Zo was er weinig ruimte voor de inrichting van de werf, vonden er geregeld evenementen plaats op de Grote Markt (kermissen, wekelijkse markt …) en bleef het bestaande hotel in gebruik gedurende de uitvoeringsfase. Om dit laatste mogelijk te maken, waren er enkele specifieke ingrepen nodig op het vlak van comfort en brandveiligheid”, verduidelijkt Bart Callaerts. “De uitbreiding van hotel De Zalm was een werk van lange adem. In 2018 maakten we de eerste schetsen, in 2020 werd het perceel vrijgemaakt – waarna de coronacrisis roet in het eten gooide – en in het voorjaar van 2023 zijn de werken opnieuw gestart. Vandaag is het nieuwe hoekpand klaar voor oplevering en is het hotel al even in gebruik. We zijn trots op het eindresultaat. Het is nu al een belangrijk deel van stad, naast de kruising van twee historische Romeinse wegen waarrond Herentals destijds tot bloei kwam.”
TECHNISCHE FICHE
Bouwheer Circus Rastelli (Tervuren)
Architect ARAT■architecten (Herentals)
Bouwcoördinator Comacon (Herentals)
Weinig ruimte voor de inrichting van de werf, talloze evenementen op de Grote Markt, de nabijheid van UNESCO-werelderfgoed en een bouwheer die niet verlegen zit om een planwijziging meer of minder: het maakte de uitbreiding van hotel De Zalm er niet makkelijker op, maar voor Comacon vormde dit allemaal geen bezwaar. Als ervaren bouwcoördinator legde het Herentalse bedrijf heel wat knowhow, creativiteit en flexibiliteit aan de dag om het best mogelijke eindresultaat te bekomen. Missie geslaagd, want de uitvoering liep op rolletjes, het nieuwe hoekpand ziet er prachtig uit en zowel de timing als het budget werden strak onder controle gehouden.
Tekst Tim Janssens | Beeld ARAT■architecten
Comacon is het geesteskind van Jurgen Van Grieken en Stephan Geerinckx, twee volbloed Kempenaars met bijna 25 jaar ervaring in de bouwsector. “We weten waar het schoentje wringt, dus vanuit die optiek trachten we bouwheren maximaal te ondersteunen”, legt Jurgen Van Grieken uit. “Eerst voeren we een grondige kostprijsanalyse uit en vervolgens helpen we bij de keuze van de verschillende onderaannemers. Daarbij gieten we alles steeds in een globale kostenraming (onderbouwd met offertes), zodat er sprake is van een realistische budgettaire inschatting. Tot slot leiden we desgewenst ook de volledige uitvoering in goede banen, waarbij we alle onderaannemers van a tot z begeleiden en als ‘single point of contact’ fungeren. Belangrijk om weten is dat we steeds aan een forfaitair bedrag werken. Zo garanderen we een scherpe prijs en vermijden we meerkosten of onaangename verrassingen. Dankzij onze ruime ervaring kunnen we ook de planning nauwgezet onder controle houden, inclusief zeer toegewijde werfopvolging. We werken steevast op maat en kunnen verder gaan dan louter uitvoering. Zo kunnen we investeerders en ontwikkelaars indien nodig ook al bijstaan in de ontwerpfase, zodat we vanaf het prille begin mee kunnen waken over het budgettaire plaatje.”
Prefab badkamers als primeur
Op het portfolio van Comacon prijken hoofdzakelijk residentiële projecten, maar De Zalm bewijst dat het als bouwcoördinator van meerdere markten thuis is. “We kennen Frank Rastelli al jaren en ons kantoor bevindt zich letterlijk om de hoek, dus dat vergemakkelijkt de zaken uiteraard, zeker nadat bleek dat onze kostenraming financieel gunstig uitdraaide”, vertelt Stephan Geerinckx. “Dat er en cours de route nog heel wat planwijzigingen werden doorgevoerd, maakte dat we soms zeer snel moesten schakelen. Daarnaast waren er ook wel wat bouwtechnische uitdagingen. Zo werd er geopteerd voor prefab badkamers van de Spaanse firma Porcelanosa om tijdswinst te boeken zonder in te boeten aan afwerkingsgraad, een primeur in mijn lange carrière in de bouw. De badkamers, die als een box in het gebouw werden geschoven, moesten eerst op hun plaats staan alvorens alle andere ruwbouwwerken konden starten (inclusief een perfecte aansluiting op de technische aan- en afvoeren), dus dat had een grote impact op de planning, zeker omdat ze een tikkeltje vertraging hadden. Ook de logistieke challenges waren niet min gezien de specifieke locatie, maar uiteindelijk is alles goed verlopen. De ramen zijn eind december 2024 geplaatst en in april van dit jaar waren de nieuwe hotelkamers al in gebruik. Er is dus allerminst getreuzeld op de werf!”
