Platform voor de bouw
Een inspirerende thuisbasis voor mediamakers van vandaag en morgen, waar creativiteit, samenwerking en innovatie centraal staan. En waar je meteen voelt: ‘Hier gebeurt het …’ Dat is het nieuwe VRT-huis. Met zijn compacte horizontale opbouw, weelderige binnentuinen en hypermoderne uitrusting vormt dit markante volume veel meer dan een vervanging van de huidige omroepgebouwen onder de iconische Reyerstoren. Naast het neusje van de zalm qua techniek en mediaproductie wordt het vooral een toekomstgerichte werkomgeving die nadrukkelijk inzet op welzijn, flexibiliteit en sociale interactie. Nu het einde van de werken stilaan in zicht komt, gingen we na hoe consortium VRT Morgen erin slaagt om dit omvangrijke en uiterst complexe gebouw richting oplevering te loodsen.
De VRT heeft een patent op bijzondere vestigingen. De befaamde ‘pakketboot’ aan de vijvers van Elsene – ook wel bekend als het Flageygebouw – zette in 1938 de toon. Tegen medio jaren 70 verhuisden de meeste personeelsleden van de openbare omroep naar de Reyerslaan, waarbij de bouw van de 89 meter hoge telecommunicatietoren in 1981 de spreekwoordelijke kers op de taart vormde. En nu is er dus het VRT-huis, dat met zijn markante, toekomstgerichte uitstraling perfect in dit rijtje past.
Nadat al in 2013 de beslissing viel om op de vertrouwde Reyerssite te blijven, gunde VRT de opdracht voor de realisatie van haar nieuwe uitvalsbasis op 21 juni 2021 aan het bouwteam met OFFICE Kersten Geers David Van Severen, Jaspers-Eyers Architects, Bureau Bas Smets, Tractebel, CES, Ideal Acoustics, Willemen Bouw, Jan De Nul Group en EEG. Samen met VRT bundelden deze partijen vervolgens de krachten binnen het consortium VRT Morgen. Op 4 oktober 2023 vond de officiële eerstesteenlegging plaats, vier jaar later dienen de laatste loodjes zich aan. Altijd met twee woorden spreken, maar voorlopig wijst alles erop dat VRT haar nieuwe mediagebouw zoals gepland in de loop van 2027 in gebruik kan nemen.
Met een bruto-oppervlakte van 65.000 m² – waarvan 40.000 m² bovengronds – is het VRT-huis ontegensprekelijk een omvangrijk gebouw, al oogt het opvallend compact. Dit is allerminst toeval, vertellen Alexander Smedts en Jeroen Devroye, projectarchitecten bij respectievelijk OFFICE Kersten Geers David Van Severen en Jaspers-Eyers Architects. "Het uitgangspunt was een compact en horizontaal gebouw met korte looplijnen en aangename werkplekken.
Zo zijn we tot een tweeledig geheel gekomen: een achthoekige publieke plint (Basis) met daarbovenop een hyperflexibel volume dat drie vierkante verdiepingen met kantoorvloeren omvat en ‘geperforeerd’ is door vijf binnentuinen (Veld), rechtstreeks met elkaar verbonden via een grote centrale trap.”
“Met dit concept bevorderen we niet alleen de natuurlijke lichtinval en het welzijn van de VRT-medewerkers, maar ook de interactie tussen alle verschillende mensen en functies in het gebouw, die veel dichter bij elkaar zullen zitten en zo letterlijk en figuurlijk meer voeling met elkaar zullen hebben”, duiden Smedts en Devroye. “Door de bescheiden middelhoogbouw slim in te planten, konden we tevens een groot stuk van het aanpalende Georginbos vrijwaren.”
Stellen dat het VRT-huis niet meteen een alledaags kantoorvolume is, is een understatement vanjewelste. Weinig gebouwen die zo veel uiteenlopende functies herbergen. In de publieke plint bevinden zich onder meer een ruime en uitnodigende bezoekersruimte, drie grote televisiestudio's, een eventruimte van 500 m², een bedrijfsrestaurant en logistieke werkruimtes zoals laad- en loszones, de regie, loges en stylingzones … Op de bovenliggende open werkvloeren, die 87 x 87 meter groot zijn, zullen redacties, radio- en televisiestudio's, vergaderzones, concentratiewerkplekken en informele ontmoetingsruimtes naadloos in elkaar overvloeien.
Dankzij de groene patio’s, die toegankelijk zijn vanuit de werkruimtes, wordt de natuurrijke omgeving doorgetrokken tot in de kern van het complex.
Het resultaat is een gebouw waarin media- en contentproductie niet noodzakelijk beperkt hoeft te blijven tot specifieke studio's, maar overal kan plaatsvinden. Geheel volgens de noden van deze tijd en conform de meest recente evoluties in het huidige medialandschap. “Het was geen sinecure om alles goed en wel ingepast en bij elkaar gepuzzeld te krijgen, maar gelukkig hadden we reeds de nodige ervaring met dit type gebouw”, zegt Alexander Smedts. “Zo hebben we vorig jaar met OFFICE bijvoorbeeld ook een mediacomplex in Lausanne opgeleverd voor de Zwitserse radio en televisie (RTS). Daar zitten gelijkaardige concepten in vervat, dus dat heeft ons zeker geholpen bij die delicate functionele evenwichtsoefening.”
Ook bouwkundig gezien was dit allesbehalve een doordeweeks project. “Het was een flinke uitdaging om het architecturale concept dat we samen hebben uitgedokterd ook effectief gerealiseerd te krijgen. Kleine details kunnen in uitvoering een groot verschil maken”, geeft Jeroen Devroye aan. Vooral de enorme uitkragingen op de verdiepingsniveaus en de hybride staal-betonconstructie vroegen bijzondere aandacht. “Het VRT-huis kenmerkt zich door uitkragingen tot 32 meter met omvangrijke stalen vakwerken achter de gordijngevels", vertelt Pieter Tobback, projectdirecteur bij Willemen Bouw. "Ook de mix van beton en staal zie je in België niet elke dag. Het vroeg bijzonder veel studiewerk, zowel voor de stabiliteit als voor de detaillering van de aansluitingen."
De vijflagige onderbouw met de parkeervoorzieningen bestaat hoofdzakelijk uit prefabbetonnen kolommen, balken en welfsels, aangevuld met een reeks staalprofielen en ter plaatse gestorte betonkernen. De bovenbouw is onder meer opgebouwd als een staalskelet waarin prefabbetonnen vloerelementen zijn geïntegreerd en is in stabiliteitstechnisch opzicht een echt huzarenstukje. “De stalen vakwerken werden losstaand van de betonstructuur gerealiseerd met behulp van tijdelijke constructies, waarbij de hoeken van het gebouw in functie van de uitkragingen met tegenpeil werden gemonteerd. Na de opbouw van het gevelvakwerk en de daaropvolgende stapsgewijze en specifieke volgorde van belasting van de vakwerken zijn we erin geslaagd om de stabiliteitstechnische en esthetische eisen te verenigen tot het gewenste resultaat”, legt Tobback uit.
Volgens alle betrokkenen onderscheidt dit project zich niet uitsluitend door de bijzondere architectuur of deskundige uitvoering, maar vooral ook door de manier waarop beide disciplines van meet af aan geïntegreerd werden. "Enkel door uitermate constructief en doeltreffend samen te werken, krijg je op zes jaar tijd zo’n hypercomplex gebouw van 65.000 m² met zo’n uiterst specifieke invulling gerealiseerd", benadrukt Alexander Smedts. “Het was cruciaal dat vanaf dag één de juiste mensen rond tafel zaten en dat ze hun sterktes optimaal konden uitspelen. Dat is in dit project zeker het geval geweest. Ons consortium is een geoliede machine die loopt als een trein. En als je de wedstrijdbeelden van vijf à zes jaar geleden naast de huidige realiteit legt, dan zie je dat deze quasi identiek zijn, dus daar zijn we ook heel tevreden mee.”
“Uiteraard zijn er altijd euvels die en cours de route opduiken en die we just in time moeten zien op te lossen, maar het merendeel van de potentiële problemen was al verholpen voor de werken van start gingen”, pikt Jeroen Devroye in. “Dit dankzij de nauwe betrokkenheid van heel wat gespecialiseerde partners vanaf de wedstrijdfase, waardoor we meteen heel wat technische kennis konden implementeren, en doorgedreven clashdetectie in het BIM-model. Dat heeft zeker zijn vruchten afgeworpen en bijgedragen tot het gunstige projectverloop.”
“De eerste rondgangen in functie van de voorlopige oplevering van het gebouw gaan binnenkort van start”, zegt Pieter Tobback. “We zijn er dus nog niet, maar nu al staat vast dat we erg fier zullen mogen zijn op het eindresultaat. Zeker ook in de wetenschap dat de ruwbouwfase een jaar geleden werd afgerond en dat we vandaag al tot een quasi afgewerkt geheel zijn gekomen. De volgende stap is dat het publieke gelijkvloers verder vorm krijgt en dat alle VRT-merken zich het gebouw eigen maken, zodat ze binnen dit en een jaar effectief vanuit hun nieuwe stek mediacontent kunnen maken. Zelf zijn we alvast zeer enthousiast wanneer we in het gebouw rondlopen. We zijn er dan ook rotsvast van overtuigd dat de VRT-medewerkers binnenkort hetzelfde gevoel zullen hebben.”
Dat er voor een complex gebouw als het VRT-huis custommade vliesgevels nodig waren, hoeft niet te verwonderen. Schüco bood hiervoor van voortraject tot oplevering de nodige ondersteuning. “We werden al in een vroeg stadium gecontacteerd door gevelbouwer Vorsselmans, een van onze Schüco Premium Partners die aan de aannemerszijde mee betrokken was bij het bouwteam”, vertelt Christophe Rademaker, Head of Engineering BeLux bij Schüco. “Het was zaak om het risico op glasbreuk in het relatief flexibele bovenste gebouwvolume (Veld) te minimaliseren. De voornaamste uitdaging schuilde in de doorbuiging van de stalen gebouwconstructie en de aluminium vliesgevel. We hebben custommade profielen ontwikkeld voor dit project, die we in verschillende posities – van normaal tot extreem vervormd – onderworpen hebben aan uitvoerige lucht-, water- en windtesten in ons laboratorium in het Duitse Bielefeld. We hebben er ook een mechanische test uitgevoerd op een technische mock-up van de vliesgevels om te kunnen garanderen dat ze onder alle omstandigheden dicht zouden blijven en dat de beglazing steeds voldoende ondersteund zou worden. Het is vooral de breedte van de profielen (80 mm in plaats van de standaard 50 mm) – en bijgevolg ook de minder brede asmaat dan initieel voorzien – die in dit verband cruciaal is. Los hiervan speelden er overigens nog heel wat andere projectspecifieke factoren, zoals de verticale dilatatie van de vliesgevelprofielen (naar onder toe), de ophanging van de gevelconstructie aan het bovenste deel van de gebouwstructuur en welbepaalde akoestische eisen. We zijn fier dat we op basis van onze uitgebreide technische expertise een maatoplossing konden uitwerken die alle leden van het bouwteam wist te overtuigen en perfect paste binnen de vooropgestelde planning en het beschikbare budget.”
Is er in omvangrijke bouwprojecten nood aan een specifiek type gevelbeglazing? Dan wordt er in functie van een geïntegreerde oplossing vaak aangeklopt bij Polypane Glasindustrie, dat dit jaar zijn tachtigste verjaardag viert. “Dat begint al vanaf de ontwerpfase, waarbij we allereerst bekijken waar het glas technisch gezien aan moet voldoen en wat de vereisten zijn op het vlak van warmtetransmissie, lichttransmissie, reflectiewaarde enzovoort. Zodra dit alles bepaald is, speuren we de markt af naar producten die zowel de technische ambities van het studiebureau als de esthetische aspiraties van de architecten kunnen waarmaken. Belangrijk om aan te stippen is dat we daarbij een neutrale rol vervullen: we zoeken onafhankelijk van bepaalde fabrikanten naar geschikt basisglas, dat we vervolgens op maat van het project bewerken tot een eindproduct”, legt gedelegeerd bestuurder Franky Symoens uit. “Voor het VRT-huis hebben we zo in totaal circa 7000 m² isolatieglas gemaakt en geplaatst. Vooral de montage van het glas vroeg bijzondere aandacht, aangezien de grote overkragende delen van het gebouw toch wel wat beweging geven. Het was dus zaak om daar adequaat op in te spelen om glasbreuk te vermijden. Dat vergde wel wat aanpassingswerk. Aangezien de plaatsing van de gevelbeglazing het sluitstuk van de ruwbouwfase is, zat er flink wat tijdsdruk op, maar uiteindelijk is alles prima verlopen en konden we het gebouw zoals gepland eind vorig jaar wind- en waterdicht afleveren. Eerder plaatsten we ook al de gevelbeglazing van het nieuwe RTBF-gebouw, dus voor ons is de cirkel mooi rond op deze site.”
