Platform voor de bouw
De Vlaamse bouwsector heeft elk jaar zo’n 100 miljoen ton bouwmaterialen nodig om voldoende woningen, scholen, zorggebouwen, kantoren, wegen en andere infrastructuur te realiseren. De primaire grondstoffen voor die bouwmaterialen worden echter steeds schaarser en duurder en de verwerking ervan vraagt veel energie. Door meer materialen te recupereren uit bouw- en sloopafval kunnen we 15 miljoen ton per jaar besparen. Dit kan door de grondstoffen zoveel mogelijk te halen uit versleten gebouwen die klaar zijn voor de sloop en ze te recycleren tot nieuwe materialen of te demonteren voor hergebruik.
Vandaag wordt slechts 1 % van het sloopafval gedemonteerd en hergebruikt. Dat moet veranderen. Recyclage – vooral van steenpuin – is vandaag wel al ingeburgerd, maar de toepassingen moeten uitbreiden en moeten beter. “Vlaanderen heeft een verouderd gebouwenpark en ook de infrastructuur moet vernieuwd worden. Daardoor komen miljoenen tonnen materialen vrij die we niet langer als afval mogen beschouwen. Als we alles recycleren en hergebruiken, zouden we de materialenvoetafdruk van de bouwsector met 15 % kunnen reduceren”, zegt Caroline Deiteren van Embuild Vlaanderen.
“Circulair slopen en bouwen wordt daarom een noodzaak”, aldus Deiteren. “Niet alleen om onze materialenvoetafdruk te verlagen, maar als voorwaarde voor een sterke bouw en een weerbaar Vlaanderen. Heel wat grondstoffen voor nieuwe bouwmaterialen zijn energie-intensief, maar door de geopolitieke verhoudingen ook afhankelijk van kwetsbare bevoorradingslijnen. Hergebruik en recyclage maken ons onafhankelijker.”
De Vlaamse bouwsector is vandaag al kampioen in de laagwaardige recyclage van bouw- en sloopafval. Zo wordt 95 % van het steenpuin gerecycleerd tot bijvoorbeeld funderingen bij wegenwerken. Samen met de Vlaamse overheid wil de sector een volgende stap zetten: binnen de vijf jaar dient de helft van die laagwaardige toepassingen ingewisseld te worden voor hoogwaardige toepassingen. Dat kan bijvoorbeeld gaan over het recycleren van gevelstenen voor nieuwe gebouwen. Maar nog beter is het demonteren en hergebruiken van materialen. Dit staat evenwel in zijn kinderschoenen: slechts 1 % wordt gedemonteerd en hergebruikt. Voorbeelden zijn het hergebruiken van volledige houtconstructies en plafondpanelen. Maar dat vergt een fundamentele omslag in de manier van werken.
De afgelopen drie jaar hebben Embuild Vlaanderen en de kennisinstelling van de bouwsector (Buildwise) onderzocht hoe het beter kan en wat er nodig is om van circulair slopen de standaard te maken. Daaruit blijkt dat je niet anders kan dan van bij de start van een sloopproject één sloopteam aan te stellen met alle partijen: van opdrachtgever en architect tot sloopaannemer en leverancier. Zo krijg je meteen zicht op het potentieel aan materialen om te hergebruiken en te recycleren, de afzetmogelijkheden en de organisatie van opslag en logistiek. Recent werden een ziekenhuis in Mechelen en een kantoorgebouw op Brussels Airport volgens die methodiek gesloopt, met klimaatwinsten van respectievelijk 6800 en 19.200 kg CO2 eq. Dat komt overeen met respectievelijk 30.000 en 85.000 kilometer rijden met een benzinewagen.
“Materialen uit sloop worden nog te vaak als afval beschouwd, maar dat kunnen we ons niet langer permitteren. De helft van alle grondstoffen die we in Vlaanderen gebruiken is bestemd voor de bouw, dus elke steen telt. Maar duurzaamheid vergt een langetermijnvisie, terwijl er vandaag vaak snel en goedkoop moet worden gesloopt, zonder rekening te houden met de restwaarde van materialen. Daarom zijn voorbeeldprojecten zo belangrijk. Ook de overheden kunnen daarbij helpen door bij aanbestedingen in te zetten op circulaire sloopteams”, besluit Caroline Deiteren.
Het project ‘Living Lab Circulaire Sloopteams’ is een initiatief van Embuild Vlaanderen, Buildwise, NAV, Tracimat, Stad Mechelen, sloopaannemer Aclagro, Rockwool en Resulation (Knauf). Het krijgt de steun van VLAIO. Op 9 december worden tijdens een slotevenement alle resultaten van het project besproken met zo’n 150 deelnemers uit de bouwsector. De nieuwe gids rond circulaire sloopteams en het platform met alle info voor professionals vind je via https://buildwise.direct/circulairslopen.
